Skupština opštine Petnjica ni 10. septembra nije uspjela da zasjeda, čime je propao već deseti pokušaj da se održi 27. redovna sjednica, prvi put zakazana još 6. jula. Iza još jednog praznog skupštinskog zasjedanja, međutim, više nije samo pitanje ko u lokalnom parlamentu ima većinu. Nakon više od dva mjeseca blokade sve ozbiljnije se postavlja pitanje – da li su ispunjeni ili kada mogu biti ispunjeni zakonski uslovi da u petnjičku političku krizu uđu Ministarstvo javne uprave i Vlada Crne Gore?
Upravo zbog toga Radio Petnjica je Ministarstvu javne uprave uputio set konkretnih pitanja: od toga koji se datum smatra posljednjom održanom sjednicom lokalnog parlamenta, preko pravnog značaja posebne sjednice održane 23. jula, do pitanja može li dugotrajno neusvajanje završnog računa budžeta predstavljati neizvršavanje zakonske obaveze i, u krajnjem, voditi ka raspuštanju Skupštine i uvođenju odbora povjerenika.
DESET POKUŠAJA, JEDNA ISTA SJEDNICA
Posljednji pokušaj održavanja sjednice propao je u četvrtak, 10. septembra. Potpredsjednica Skupštine Anela Muratović kazala je „Vijestima“ da su odbornici DPS-a željeli da zatraže pauzu prije početka sjednice, što proceduralno nije moguće, nakon čega su predsjednik lokalnog parlamenta Mehmed Adrović i sekretar konstatovali da nema kvoruma.
To je samo posljednja epizoda krize koja je počela početkom jula.
- redovna sjednica prvi put je zakazana za 6. jul. Nije bilo kvoruma. Novi pokušaji uslijedili su 16. i 22. jula, pa 29. jula, 5. i 13. avgusta. Sedmi pokušaj 20. avgusta završio se gotovo paradoksalnom situacijom – prema tadašnjim informacijama, u sali se nije pojavio nijedan odbornik DPS-a, partije koja formalno vrši vlast u Petnjici. Potom su sjednice ponovo pokušane 27. avgusta, 3. septembra i konačno 10. septembra. Nijednom nije bilo dovoljno odbornika da lokalni parlament počne da radi.
Pred odbornicima, između ostalog, mjesecima čeka završni račun Budžeta Opštine Petnjica za 2025. godinu, kao i druga pitanja koja su još početkom jula bila na dnevnom redu.
JEDNA SJEDNICA IPAK ODRŽANA – I TU POČINJE PRAVNA DILEMA
U ovoj hronologiji postoji, međutim, važan detalj.
Dok 27. redovna sjednica nije mogla da bude održana, 23. jula održana je posebna, 28. sjednica, sa jednom tačkom dnevnog reda – dodjelom zvanja počasnog građanina Petnjice akademiku Feridu Muhiću. Za tu sjednicu kvorum je obezbijeđen uz prisustvo odbornika opozicione Bošnjačke stranke.
Upravo ta sjednica može biti od presudnog značaja za tumačenje člana 185 Zakona o lokalnoj samoupravi.
Taj član propisuje da, kada skupština opštine duže od šest mjeseci ne održava sjednice, ne izvršava odluke nadležnih sudova ili ne izvršava zakonom utvrđene obaveze, uz posljedice po prava građana ili nastanak znatne materijalne štete, Vlada upozorava skupštinu da u određenom roku uspostavi svoje funkcije. Ako se to ne dogodi, Vlada, na predlog Ministarstva, može raspustiti skupštinu, a njenu funkciju do konstituisanja nove obavlja odbor povjerenika.
Zato pitanje više nije samo koliko dugo 27. sjednica čeka.
Da li je posebna sjednica od 23. jula prekinula šestomjesečni rok i vratila njegovo računanje na početak?
To je jedno od ključnih pitanja koje je Radio Petnjica poslao Ministarstvu javne uprave.
ZAKON KAŽE 15 DANA – PETNJICA PREŠLA DVA MJESECA
Postoji, međutim, još jedan rok koji je mnogo kraći od šest mjeseci.
Član 40 Zakona o lokalnoj samoupravi propisuje da se sjednica Skupštine održava najkasnije u roku od 15 dana od dana sazivanja, a da mora biti završena najkasnije u roku od tri mjeseca od dana sazivanja.
- sjednica SO Petnjica sazvana je za 6. jul.
Danas je septembar, a sjednica praktično nije ni počela.
Zbog toga je Ministarstvu postavljeno i pitanje kako pravno cijeni činjenicu da je taj rok višestruko premašen i kakve posljedice proizvodi situacija u kojoj se sjednica iznova zakazuje, ali se zbog nedostatka kvoruma ne održava.
Drugim riječima, može li samo formalno zakazivanje sjednice biti dovoljno da se smatra da Skupština funkcioniše, ako odbornici mjesecima nijesu u stanju da počnu raspravu i donose odluke?
ZAVRŠNI RAČUN NIJE PROTOKOLARNA TAČKA
Posebno pitanje predstavlja završni račun budžeta.
Zakon o finansiranju lokalne samouprave propisuje da, nakon isteka godine za koju je budžet donesen, Skupština opštine donosi završni račun budžeta, dok je predsjednik Opštine dužan da predlog završnog računa za prethodnu godinu dostavi Skupštini do kraja maja tekuće godine.
Zakon, dakle, donošenje završnog računa izričito stavlja u nadležnost lokalnog parlamenta.
Zato je za Petnjicu važno drugo lice člana 185 – ono koje se ne odnosi samo na šest mjeseci bez sjednice, već i na situaciju kada Skupština ne izvršava zakonom utvrđene obaveze.
Radio Petnjica je zato Ministarstvo direktno pitao da li neusvajanje završnog računa Budžeta za 2025. godinu predstavlja takvo neizvršavanje zakonske obaveze i, ukoliko predstavlja, od kojeg datuma se ono računa.
Odgovor na to pitanje mogao bi biti važniji čak i od računanja šest mjeseci od posljednje održane sjednice.
A ŠTA AKO PETNJICA DOČEKA 2027. SA ODBOROM POVJERENIKA?
Priča ima još jednu specifičnost.
Zakonskim izmjenama iz 2025. godine objedinjeni lokalni izbori predviđeni su za 13. jun 2027. godine, a mogućnost prijevremenih izbora u međuvremenu nije potpuno isključena.
Zato je Ministarstvu postavljeno i pitanje koje do sada u petnjičkoj krizi gotovo da nije otvarano: šta bi se dogodilo ako bi SO Petnjica bila raspuštena u trenutku kada više ne bi bilo moguće ili svrsishodno organizovati prijevremene izbore prije 13. juna 2027?
Da li bi tada odbor povjerenika, kojeg imenuje Vlada, preuzeo funkciju Skupštine i obavljao je sve do konstituisanja parlamenta izabranog na opštim lokalnim izborima?
I to je pitanje na koje se očekuje precizan odgovor Ministarstva.
KRIZA VIŠE NIJE SAMO PARTIJSKA
Politički uzrok blokade odavno je poznat.
DPS je na izborima 2021. imao apsolutnu većinu sa 16 od ukupno 31 odbornika, ali ju je izgubio nakon razlaza sa Anelom Muratović. Od tada broj odbornika DPS-a koji dolaze na sjednice varira, dok opozicija odbija da vlasti obezbjeđuje kvorum. Predsjednik Opštine Samir Agović ranije je poručio da neće podnijeti ostavku i da kao izlaz vidi formiranje nove većine, novu koaliciju ili manjinsku podršku.
Ali poslije deset neuspjelih pokušaja održavanja iste sjednice, pitanje Petnjice više teško može ostati samo unutar DPS-a.
Politička kriza postala je institucionalna, a sada se sve više približava i pravnom terenu.
Zato odgovor Ministarstva javne uprave neće biti važan samo kao tumačenje jednog člana zakona. On bi prvi put trebalo jasno da kaže gdje je granica između političke blokade koju lokalni akteri moraju sami riješiti i nefunkcionisanja lokalnog parlamenta nakon kojeg država ima obavezu da reaguje.
SAMIR RASTODER
