Kompanija Talas-Bihora je na tenderu Agencije za elektronske komunikacije dobila frekvenciju za emitovanje radio signala u opštini Petnjica 2016. godine. Radio emituje program na frekvenciji 90,7 i pokriva 95 odsto površine novoosnovane opštine. Signal radija dopire i do opština Berane, Bijelo Polje, Rožaje, Plav i Gusinje, a putem interneta i do svih ljudi na planeti.
Osnovni zadatak radija i portala je da uveže ljude sa ovog područja sa razvojem opštine. Da inicira i organizuje aktivnosti koje će biti inspiracija svima da se aktivnije uključe u te procese. Takođe da animira dijasporu da na pravi način doprinese razvoju. Radio i portal, koji slušaju i gledaju svi od Australije do SAD, omogućava jasniju sliku zbivanja u opštini a i obratno.
Dragi Petnjičani, Bihorci očekujemo vaše aktivno učešće u stvaranju, kreiranju radija i portala koji su pred vama.
Političke tenzije u Petnjici, pokušaj smjene predsjednika Skupštine opštine, ali i mnogo važnije pitanje — ima li Bihor snage da zaustavi odlazak mladih i otvori novu razvojnu perspektivu — bile su teme razgovora za Radio Petnjica sa predsjednikom Skupštine opštine Petnjica Mehmedom Adrovićem.
Adrović kaže da je inicijativa za njegovo razrješenje bila politički neozbiljna i unaprijed osuđena na neuspjeh, ali i da Petnjica ne smije ostati zarobljena u političkim tenzijama. Kao ključne razvojne šanse vidi otvaranje graničnog prelaza prema Srbiji, izgradnju regionalnog puta, nova radna mjesta, bolje korišćenje turističkih potencijala i snažniju vezu sa dijasporom.
Intervju je realizovan u okviru projekta portala Radio Petnjica.
INICIJATIVA JE BILA OSUĐENA NA NEUSPJEH
RADIO PETNJICA: Nedavno je pred odbornicima bila inicijativa za Vaše razrješenje sa funkcije predsjednika Skupštine opštine Petnjica. Kako Vi tumačite činjenicu da inicijativa nije dobila većinu i da ste ostali na čelu lokalnog parlamenta?
ADROVIĆ: Legitimno je pravo opozicije da inicijativama pokušava da dođe do političkog cilja. U slučaju podnošenja ove inicijative od dijela opozicije pokazalo se da je dio opozicije neozbiljnim pristupom i politički nezrelo pokušao da dođe na vlast na ovaj način.
Inicijativa je podnešena sa falsifikovanim potpisima i ističem da na prethodnim izborima nijesu mogli da osvoje vlast, pa se onda služe ovakvim inicijativama za koje ste ishod vidjeli, a čiji je ishod unaprijed predviđen i osuđen na neuspjeh.
O ozbiljnosti inicijative govori činjenica da je od 12 potpisnika na plenumu inicijativu podržalo samo osam.
RADIO PETNJICA: Opozicija tvrdi da je glasanje pokazalo određene pukotine u lokalnoj političkoj sceni, ali i da administracija nije dozvolila telefonsko glasanje za odbornike koji su najavili odsustvo. Kako odgovarate na te tvrdnje?
ADROVIĆ: Što se tiče navoda o telefonskom glasanju, taj postupak je jasno predviđen odredbama člana 61a Poslovnika o radu Skupštine opštine Petnjica i kao takvi nijesu ispunjavali uslove.
Zaista se ne radi o opravdanim uslovima, jer imamo situaciju u kojoj neko ko živi i radi u jednoj državi Evropske unije podnosi zahtjev za glasanje koji je po svim aspektima suprotan odredbama Poslovnika o radu Skupštine opštine.
RADIO PETNJICA: Da li nakon svega očekujete stabilniji rad Skupštine opštine ili mislite da će političke tenzije u Petnjici biti nastavljene i u narednom periodu?
ADROVIĆ: Rad Skupštine je uvijek bio stabilan i uz veliku dozu poštovanja zakona, Statuta Opštine i Poslovnika o radu Skkupštine opštine. Političke tenzije su sastavni dio političke utakmice.
POLITIKA NE SMIJE ZAUSTAVITI ODLUKE VAŽNE ZA GRAĐANE
RADIO PETNJICA: Koliko aktuelna politička atmosfera u Petnjici utiče na donošenje odluka koje su važne za građane, posebno kada je riječ o razvojnim projektima, budžetu, infrastrukturi i svakodnevnim problemima stanovnika?
ADROVIĆ: Što se tiče Skupštine kao predstavničkog i zakonodavnog organa lokalne uprave, politička atmosfera ne može puno uticati na odbornike DPS-a.
RADIO PETNJICA: Da li smatrate da odbornici, bez obzira na partijsku pripadnost, mogu pronaći minimum zajedničkog interesa oko pitanja koja nijesu partijska, već životna — putevi, voda, radna mjesta, mladi i iseljavanje?
ADROVIĆ: Kao što sam naveo u prethodnom pitanju — odbornici DPS-a da.
ISELJAVANJE NIJE SAMO PETNJIČKI, VEĆ REGIONALNI PROBLEM
RADIO PETNJICA: Petnjica je jedna od opština koje se decenijama suočavaju sa izraženim iseljavanjem. Šta je, po Vašem mišljenju, glavni razlog zbog kojeg mladi ljudi i porodice napuštaju Bihor?
ADROVIĆ: Iseljavanje nije problem samo Petnjice, to je regionalni problem. Iz Petnjice su migracije započete još iz vremena kada je Petnjici oduzet status opštine 1957. godine i nastavljene su devedesetih godina.
Trend iseljavanja je ogroman izazov kako za Petnjicu, tako i za okolne opštine. Razlozi za iseljavanje iz Petnjice su brojni i trebalo bi nam puno više vremena da ih sve nabrojimo.
U posljednje vrijeme imali smo nekoliko mladih visokoobrazovanih ljudi koji su napustili poslove u administraciji, tako da ne možemo govoriti samo o jednom razlogu iseljavanja mladih ljudi iz Bihora.
RADIO PETNJICA: Kada se govori o zaustavljanju iseljavanja, najčešće se pominju radna mjesta. Koliko lokalna samouprava realno može učiniti da se otvore nova radna mjesta, a koliko taj problem zavisi od države, investitora i šire ekonomske politike?
ADROVIĆ: Realno, lokalna uprava u svojim aktima ima određene podsticaje za zapošljavanje ljudi sa ovog područja, kao i za pospješivanje nataliteta i stvaranje uslova za ostanak u Petnjici.
GRANIČNI PRELAZ I PUT PREMA SRBIJI KAO RAZVOJNA ŠANSA
RADIO PETNJICA: Da li Petnjica ima razvojne potencijale koji nijesu dovoljno iskorišćeni — u poljoprivredi, turizmu, preradi hrane, malom biznisu ili saradnji sa dijasporom? Gdje vidite najveću šansu?
ADROVIĆ: Da, i to veliko da. Petnjica ima velike razvojne potencijale i upravo smo, vođeni tim razvojnim potencijalima i potrebom za razvijanjem istih, prvi pokrenuli priču o otvaranju graničnog prelaza sa Srbijom i pripremili potrebnu projektnu dokumentaciju za izgradnju puta Petnjica — granica sa Srbijom.
Taj projekat bi od Petnjice stvorio svojevrsno čvorište puteva, novu tranzitnu destinaciju i destinaciju u kojoj se otvaraju brojna radna mjesta.
RADIO PETNJICA: Često se kaže da je dijaspora najveći kapital Petnjice. Da li je taj potencijal dovoljno institucionalno iskorišćen ili se veza sa dijasporom uglavnom svodi na emociju, pojedinačnu pomoć i sezonski dolazak ljudi tokom ljeta?
ADROVIĆ: Ljudi u dijaspori su naš kapital i smatram da u dijaspori imamo veliki broj ljudi koji svojim znanjem, iskustvom i kvalitetom mogu u mnogome doprinijeti boljitku Petnjice i Crne Gore.
Takođe smatram da su dovoljno svjesni da procijene sadašnji povoljan momenat za Crnu Goru u kontekstu pristupanja Evropskoj uniji kao signal da je u Petnjici moguće baviti se biznisom kao i u bilo kojem gradu u EU i da se ulaganje u zavičaj višestruko isplati.
RADIO PETNJICA: Šta bi, konkretno, trebalo uraditi da se mladi ljudi iz Petnjice ohrabre da ostanu ili da se nakon školovanja vrate? Da li je to posao, stanovanje, podrška biznisu, bolja infrastruktura ili nešto drugo?
ADROVIĆ: Odgovor na ovo Vaše pitanje je kombinacija svih faktora koje ste naveli. Imamo dobru kombinaciju svih nabrojanih faktora, ali uvijek može bolje.
Ohrabrujem mlade ljude da se vraćaju u Petnjicu, jer samo zajedno, uz znanje, entuzijazam i ostale kvalitete koje mladi imaju, možemo Petnjicu pokrenuti i od nje stvoriti atraktivno mjesto za život mladih.
DRŽAVNI PROGRAMI SE NE VIDE DOVOLJNO U PETNJICI
RADIO PETNJICA: Koliko su postojeći državni programi podrške sjeveru i manje razvijenim opštinama zaista vidljivi u Petnjici? Da li građani osjećaju konkretne efekte tih politika?
ADROVIĆ: U posljednje vrijeme se državni programi podrške baš i ne vide, jer se dobar dio programa ne tiče konkretnih i jasnih djela. Više su ti programi okrenuti ka opštim ciljevima, a ne specifičnim koji se tiču konkretnih korisnika.
RADIO PETNJICA: U javnosti se često govori o potrebi bolje putne povezanosti Petnjice sa Beranama, Bijelim Poljem, Rožajama i ostatkom države. Koliko je saobraćajna izolovanost prepreka razvoju opštine?
ADROVIĆ: Saobraćajna izolovanost je jedna od najvećih prepreka razvoju Petnjice. Svjedoci ste da smo dugo vremena bili pod opštinom Berane i da nismo mogli razvijati saobraćajnu infrastrukturu.
Nadam se da ćemo otvaranjem graničnog prelaza sa Srbijom i izgradnjom regionalnog puta ka Srbiji Petnjicu vratiti na mapu saobraćajno povezanih opština i poboljšati kvalitet života građanima Petnjice.
PETNJICI TREBAJU PUTEVI, POGONI I TURIZAM
RADIO PETNJICA: Da li lokalni parlament planira ili može inicirati posebne mjere, zaključke ili preporuke koje bi se odnosile na borbu protiv iseljavanja i stvaranje uslova za otvaranje radnih mjesta?
ADROVIĆ: Lokalni parlament je u prethodnom periodu donosio niz odluka koje se tiču upravo poboljšanja uslova za privrednike koji planiraju svoje privredne aktivnosti u Petnjici. Takođe smo inicirali i otvaranje graničnog prelaza sa Srbijom.
RADIO PETNJICA: Ako biste morali izdvojiti tri konkretna poteza koja bi u narednih nekoliko godina mogla promijeniti perspektivu Petnjice, šta bi to bilo?
ADROVIĆ: Otvaranje graničnog prelaza, otvaranje još nekoliko pogona po uzoru na pogon koji se gradi u Tucanjama i intenziviranje korišćenja turističkih potencijala Petnjice.
RADIO PETNJICA: Na kraju, šta biste poručili ljudima iz Petnjice koji danas žive u inostranstvu, ali i mladima koji razmišljaju da odu? Ima li Petnjica realnu šansu da postane mjesto u kojem se ne živi samo od nostalgije, već i od rada i budućnosti?
ADROVIĆ: Petnjica ima potencijala. Iako smo na početku, smatram da svi zajedno možemo od Petnjice napraviti mjesto za život po mjeri svih nas.
SAMIR RASTODER
This story was produced with the financial support of the European Union under the SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans project, implemented by Center for Democratic Transition (CDT). The content is the sole responsibility of the author, and does not necessarily reflect the views, opinions, or values of the European Union or Center for Democratic Transition (CDT).
Ova priča je nastala uz finansijsku podršku Evropske unije u okviru projekta SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans, koji sprovodi Centar za demokratsku tranziciju (CDT). Sadržaj je isključiva odgovornost autora i ne odražava nužno stavove, mišljenja ili vrijednosti Evropske unije ili Centra za demokratsku tranziciju (CDT).
U Petnjici je 19. juna 2026. održana društvena tribina, IDENTITET I MLADI, na kojoj su o nacionalnom i kulturnom identitetu u eri digitalizacije i globalizacije govorili prof. Amel Durutlić i prof. Ljerka Petković. Razgovor sa profesorima i publikom uspješno je moderirao Erduan Demić.
– Identitet je, prije svega, spoznaja i svijest o sebi, o tome ko smo i kojim vrijednostima pripadamo, kazao je Amel Durutlić, istoričar, istraživač i analitičar iz Pljevalja.
– Kao neko sa bogatim životnim i profesionalnim iskustvom, temu “identitet i mladi” doživljavam kao ono što nosimo iz porodice, iz mjesta u kojem smo odrasli, ali i ono što postajemo kroz život – pojasnila je profesorica u beranskoj Gimnaziji i pjesnikinja, Ljerka Petković.
Ona cijeni da je za mlade važno da prepoznaju sopstveni identitet, ne zato da bi se zatvorili u njega, nego da bi imali unutrašnju stabilnost u svijetu koji se brzo mijenja. U crnogorskom i širem kontekstu, posebno je važno da mladi razumiju da identiteti na ovim prostorima nisu „čisti i odvojeni“, nego isprepleteni. I to nije slabost nego bogatstvo.
Porodica jeste prvi, važan prostor oblikovanja identiteta – tu učimo jezik, emocije, prve vrijednosti, ali sve se kasnije nadograđuje i dopunjava, razvija, naglasila je Petković.
– Identitet se formira od najranijeg djetinjstva, a tokom cijelog života se nadograđuje i razvija. On je, prije svega, spoznaja i svijest o sebi, o tome ko smo i kojim vrijednostima pripadamo. Važno je da mladi njeguju i unapređuju svoj identitet, ali ne zatvarajući se prema drugima, već upoznajući druge identitete i kulture i iz njih preuzimajući ono najbolje i najvrijednije, kao univerzalnu građansku vrijednost – pojasnio je Durutlić.
– Ako govorimo o građanskom i nacionalnom identitetu, moramo biti svjesni da oni nisu suprotstavljeni, nego naprotiv – treba da budu ujedinjeni u društvu koje je demokratsko – naglasila je Petković. Ja bih u prvi plan stavila kulturni identitet koji treba njegovati naspram vjerskog koji je možda dominantniji u današnjem vremenu, pa ponekad kroz njega posmatramo i nacionalno određenje. Ima pretjerivanja, a u životu, u svemu, treba biti umjeren i pronaći neku ravnotežu – sugeriše Petković, uz napomenu da naš školski sistem uvažava nacionalne različitosti i bavi se tim pitanjima kroz pedagoške projekte.
U nastavi književnosti trudim se da učenike vratim tekstu kao susretu sa čovjekom, a ne samo informacijom. Književnost nas uči da razumijemo druge glasove i druge živote. U vremenu digitalizacije, najvažnije je sačuvati sposobnost pažnje, empatije i dubokog čitanja – ne samo knjiga, nego i svijeta oko nas. Vrijednosti koje bih posebno naglasila su: radoznalost, empatija, kritičko mišljenje i hrabrost da se misli svojom glavom.
– Nažalost, u praksi smo svjedoci i sve češće primjećujemo dva dijametralno suprotna shvatanja identiteta kod mladih – konstatovao je Durutlić.
Prvi primjer je identitet koji je kao uvjerenje, nastalo pod uticajem porodice i digitalnih platformi, da je sopstveni identitet superiorniji od drugih, pa čak i da drugi nemaju pravo na svoj identitet. Takav pristup vodi ka razvijanju radikalnih i ekstremnih ideja u budućnosti.
Druga krajnost je opet česta pojava kada se mladi, u želji da se uklope u novu i „moderniju“ sredinu, svjesno odriču svog identiteta kako bi bili prihvaćeni.
Odgovor nije ni u jednom od ova dva ekstrema. Potrebno je čuvati i njegovati sopstveni identitet, a istovremeno ga obogaćivati preuzimajući najbolje i najpraktičnije vrijednosti iz drugih identiteta i kultura – zaključio je Durutlić.
– Ako govorimo o Evropi i njenim vrijednostima, smatram da ona treba da bude cilj kojem težimo, svjetlo koje prevazilazi mrak balkanskih nemira, ali ne treba da izgubimo svoj identitet i autentičnost na račun onoga što Evropa njeguje. Naprotiv, treba da čuvamo ono što je dobro i dio naše tradicije ugradimo u širi okvir – izričita je Petković.
Tehnologija je otvorila ogromne mogućnosti, posebno mladima – pristup znanju, jezicima, informacijama, svijetu. Ali istovremeno postoji opasnost površnosti: brzog znanja bez dubine, informacija bez razumijevanja. Mlade ljude treba stalno upućivati na kritičko promišljanje kako ne bi zalutali u digitalnom svijetu i magli identitarne unifikacije.
Tribina o identitetu održana je u okviru tradicionalne manifestacije Dani kulture Bošnjaka u Crnoj Gori, uz projektnu podršku Fonda za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava i Bošnjačkog vijeća.
Crnoj Gori danas, više nego ikad, nije potrebna politika koja dijeli ljude na “naše” i “njihove”, već politika koja okuplja one koji hoće, znaju i mogu da rade za svoje sredine. Verifikacija i ukrupnjavanje Evropskog saveza predstavlja jasan politički signal da se prostor građanske, evropske i razvojne politike širi, ali i poziv svima koji Crnu Goru vide kao uređenu kuću, a svoje opštine kao mjesta dostojanstvenog života, saopštio je predsjednik Opštinskog odbora SDP Petnjica Eldar Adrović.
EVROPSKI SAVEZ KAO PUTOKAZ
Adrović poručuje da nema stabilne Crne Gore, niti stabilnog grada i opštine u njoj, bez jasnog pravca, ispravnog puta i politike koja vodi ka zadovoljstvu građana.
Prema njegovim riječima, verifikacija i ukrupnjavanje Evropskog saveza nije nastalo kao puka politička kombinatorika, već kao odgovor na ono što građani traže – više reda, više odgovornosti i više konkretnih rješenja za svakodnevni život.
“Verifikacija i ukrupnjavanje Evropskog saveza je jasan putokaz koji se rodio pri osluškivanju građana i potreba o uređenju naše kuće”, naveo je Adrović.
On ističe da Crna Gora mora dodatno popravljati svoj imidž, ali da taj posao ne može ostati samo na državnom nivou. Svakoj opštini, kako kaže, mora se vratiti dostojanstvo, razvojna šansa i osjećaj da ljudi ne žive na marginama sistema.
OPŠTINAMA VRATITI DOSTOJANSTVO
Adrović naglašava da je ubrzani razvoj lokalnih zajednica jedan od ključnih uslova da se sačuva ono najvrjednije što Crna Gora ima – ljudi.
“Crnoj Gori se mora još više popravljati imidž, a svakoj opštini vraćati dostojanstvo i ubrzani rast i razvoj kako bi sačuvali i dodatno oplemenili ovo naše vrijedno parče zemlje”, poručio je on.
Posebno upozorava da se razvoj ne smije posmatrati samo kroz puteve, zgrade i infrastrukturu, već i kroz opstanak stanovništva u manjim sredinama. Jer, kako navodi, može se jednog dana izgraditi i bolji ambijent za život, ali to neće imati punu vrijednost ako u tim sredinama ne bude dovoljno ljudi.
“Moramo sačuvati i umrežiti ljude, za dobrobit svake naše zajednice, jer možda nekad bude ljepši i bolji životni ambijent, ali bez dovoljno stanovnika kao glavnog resursa”, istakao je Adrović.
MANJE PARTIJSKIH KNJIŽICA, VIŠE LJUDI KOJI ZNAJU DA RADE
Predsjednik petnjičkog SDP-a smatra da je dosadašnji javni prostor previše često bio zarobljen politizacijom, partijskim interesima i podjelama. Zbog toga, kako kaže, Evropski savez vidi kao skretanje u pravcu šireg okupljanja ljudi koji mogu doprinijeti zajednici, bez obaveze da prethodno pripadaju određenoj partijskoj strukturi.
“Do sada su se djela i djelatnosti iz javnog prostora u velikoj mjeri politizovala, zato je ovo potvrda i skretanje u pravcu okupljanja kako bi se izdvojili najbolji koji mogu dati doprinos nekoj sferi svojim radom, bez prethodno potrebne partijske knjižice”, kazao je Adrović.
On dodaje da je ovo poziv svima koji Crnu Goru i svoju sredinu doživljavaju kao prostor odgovornosti, a ne kao teren za političko nadgornjavanje.
POTREBNI SMO JEDNI DRUGIMA
Adrović poručuje da Crna Gora nema luksuz da rasipa ljude, ideje i energiju. Nema nas, kaže, mnogo, ali baš zato postoji još veća obaveza da se okupe oni koji žele bolje društvo, stabilnije opštine i budućnost koja se ne gradi protiv nekoga, već zajedno.
“Ovo je jedan od najboljih poziva da svaki čovjek koji hoće, želi i misli dobro Crnoj Gori i svojoj sredini u kojoj živi, bude dio bolje budućnosti koju treba stvarati samo zajedničkim radom”, naveo je Adrović.
Na kraju je poručio da je jedinstvo oko dobrih programa i ideja najbolji put za Crnu Goru, ali i za svaku lokalnu zajednicu.
“Nema nas mnogo, a potrebni smo jedni drugima. Budimo jedinstveni uz najbolje programe i ideje svakog od nas”, zaključio je predsjednik OO SDP Petnjica Eldar Adrović.
Centar Petnjice danas je dobio neočekivanog gosta. Na vrhu ulične rasvjete, iznad krovova i sa pogledom na varoš, sletjela je bijela roda, ptica koja se ne viđa baš svakog dana na ovom prostoru, posebno ne usred centra mjesta, na oko 800 metara nadmorske visine.
Prizor je odmah privukao pažnju prolaznika. Roda je mirno stajala na svjetiljci, kao da osmatra teren, dok su se ispod nje odvijali uobičajeni dnevni poslovi. Za one koji vole simboliku, slika je bila gotovo filmska: bijela roda iznad Petnjice, na plavom nebu, kao da je došla da vidi ima li mjesta i za nju u bihorskoj varoši.
Berane već godinama ima “svoju” rodu, koja se vraća na poznato mjesto i postala je gotovo dio gradskog identiteta. Petnjica je danas, makar na kratko, dobila svoju. Da li je riječ samo o prolaznici koja je stala da odmori, ili možda o svojevrsnoj izvidnici koja traži pogodno mjesto za gnijezdo, teško je reći. Ali prizor je bio dovoljno neobičan da se zabilježi.
Bijele rode su ptice selice. Najčešće se gnijezde na visokim stubovima, krovovima, dimnjacima, banderama ili drugim uzvišenim mjestima, naročito tamo gdje u blizini imaju livade, vlažna područja, potoke, rijeke i prostor za hranjenje. Hrane se insektima, žabama, gušterima, sitnim glodarima i drugim malim životinjama, pa im odgovaraju otvoreni predjeli i mirnija mjesta u kojima mogu lako naći hranu.
Petnjica, iako na većoj nadmorskoj visini od mnogih mjesta u kojima se rode češće viđaju, ima ono što njima može biti zanimljivo: otvorene livade, obližnje potoke, mirnije prostore i dovoljno visokih tačaka za odmor. Zato nije isključeno da je ova roda bila samo na putu, ali nije nemoguće ni da je zastala da “procijeni teren”.
U narodu roda ima posebno mjesto. Vezuje se za sreću, dolazak proljeća, novi život i dobar znak za kuću ili mjesto u kojem se pojavi. Zato će mnogi današnji prizor u centru Petnjice doživjeti baš tako – kao lijep i rijedak znak iz prirode.
Hoće li se ova roda ponovo vratiti i da li će Petnjica, po uzoru na Berane, dobiti svoju stalnu gošću, vidjeće se narednih dana. Za sada ostaje fotografija, neobičan prizor i malo lokalne radosti zbog ptice koja je na trenutak zaustavila poglede prolaznika.
U organizaciji JU Centar za kulturu Petnjica, u okviru manifestacije XIII Bihorsko kulturno ljeto, u petak, 26. juna 2026. godine, sa početkom u 15 časova, biće održana promocija knjiga istaknutih autora iz Crne Gore i dijaspore.
Ljubitelji književnosti imaće priliku da prisustvuju predstavljanju zbirke poezije „Pjesme iz zatvora“ autora Faiza Softića, dobitnika ugledne regionalne književne nagrade „Risto Ratković“, kao i knjige „Osmijeh Jasmine Ahmetspahić“ autora Dina Burdžovića.
Na promociji će učestvovati Faiz Softić, Dino Burdžović i Vlatko Simunović, dok će program moderirati Sinan Tiganj.
Posebnu pažnju privlači dolazak književnika Faiza Softića, jednog od najznačajnijih savremenih autora porijeklom iz Bihora, koji već dugi niz godina živi i stvara u Luksemburgu.
Softić će na XIII Bihorskom kulturnom ljetu učestvovati zahvaljujući finansijskoj podršci ustanove Kultur | lx iz Luksemburga, koja podržava međunarodnu kulturnu saradnju i mobilnost umjetnika. Njegovo učešće predstavlja još jednu potvrdu snažnih veza koje književnik održava sa zavičajem i kulturnim životom Bihora.
Promocija će biti održana u prostorijama JU Centar za kulturu Petnjica, a organizatori pozivaju sve ljubitelje književnosti i kulture da svojim prisustvom uveličaju ovaj značajan događaj.
Petnjica će i ovoga puta biti mjesto susreta književnosti, kulture i zavičajnih vrijednosti koje povezuju Bihor sa svijetom.
Poznati proizvođač organskig žitarica Avdul Adrović iz Petnjice sačuvao je u Banci gena u Podgorici više raznih autentičnih sjemena, među kojim se izdvaja sjeme pšenice čije je porijeklo staro sto dvadeset godina.
On je Portalu RTCG kazao da to sjeme koje je obnavljanjem sačuvano do danas, još uvijek koristi na svojim zasadima i od njega proizvodi brašno za komercijalnu upotrebu.
“Ne radi se o tome da to sjeme vrijedi nutritivno više od nekog novijeg sjemena, ali sam činjenica da datira iz vremena kada apsolutno nije bilo nikavih hemijskih preparata, daje mu poesbnu draž. Domaći hljeb od brašna tog sjemena ima za mene vrijednost kao da je ne znam šta u pitanju”, kazao je Avdul.
On objašnjava da sa stanovišta genetike i oplemenjivanja, najveća vrijednost takvog materijala nije u starosti, već u činjenici da je autohtonog porijekla, održavan kroz mnoge generacije u lokalnim uslovima Bihora, nastao prije intenzivne upotrebe mineralnih đubriva i pesticida, vjerovatno nosilac rijetkih gena za adaptaciju na planinske uslove, siromašnija zemljišta i lokalne bolesti.
“Bihor je specifično područje sa nadmorskim visinama od približno 850 do 1600 metara, gdje su se usjevi decenijama prilagođavali hladnijim noćima, kraćoj vegetaciji i skromnijim uslovima proizvodnje. Upravo takve osobine danas zanimaju oplemenjivače zbog klimatskih promjena”, kaže ovaj poljoprivredni proizvođač.
Prema njegovim riječima sjeme se čuva u Banci gena u Podgorici, ali se šalje u Sloveniju radi umnožavanja.
“U naučnim krugovima, jedna dobro dokumentovana lokalna pšenica iz Bihora može imati veću dugoročnu vrijednost za oplemenjivanje nego mnoge moderne sorte visokog prinosa, jer predstavlja izvor gena koji se više ne nalaze u savremenom genetskom fondu. Naravno, stvarna vrijednost bi se mogla precizno procijeniti tek nakon genetske analize”, kazao je Adrović.
Banke gena na Balkanu čuvaju desetine hiljada uzoraka biljnih genetskih resursa. Među njima su hiljade lokalnih populacija žitarica koje potiču s kraja 19. i početka 20. vijeka. Ukupno se na Balkanu vjerovatno čuvaju hiljade lokalnih populacija žitarica čije porijeklo seže više od 100 godina unazad.
U zapadnoj Evropi su ti brojebi mnogo veći, a najveće kolekcije se čuvaju u Njemačkoj, Holandiji, Francuskoj i nordijskim zemljama.
Sjemena starih sorti žitarica ima, dakle, mnogo, ali ih je malo sa dokumentovanim porijeklom poput onog koje je sačuvao poljoprivrednik iz Vrbice. Zbog toga vrsta iz Vrbice može biti mnogo zanimljivija istraživačima nego neka anonimna stara sorta iz velike kolekcije. Njen značaj proizlazi iz kombinacije starosti, lokalne adaptacije na Bihor, kontinuiranog uzgoja, poznatog porijekla.
U evropskim okvirima postoje vjerovatno hiljade starih populacija žitarica starijih od 100 godina, ali samo manji broj ima tako jasno praćeno porijeklo i kontinuitet održavanja na istom području. Upravo takvi materijali često postaju predmet posebnih genetskih istraživanja i programa očuvanja.
Adrović priča da prije oko 120 godina nije postojala moderna hemijska zaštita sjemena kakvu danas poznajemo, ali das u poljoprivrednici koristili različite tradicionalne metode – birali su najzdravije i najkrupnije zrno za sjetvu, sjeme su sušili i čuvali na suvim, prozračnim mjestima, koristili su pepeo, kreč, so ili biljne preparate za smanjenje napada štetočina i gljivica, primjenjivali su smjenu usjeva kako bi smanjili bolesti u zemljištu.
Sintetisani fungicidi, insekticidi i tretmani sjemena kakvi su danas standardni pojavili su se uglavnom tokom 20. vijeka, naročito nakon 1940-ih i 1950-ih godina. Zbog toga su stare lokalne sorte, poput onih koje su se održale u Bihoru, prolazile kroz dugotrajan proces prirodne i seljačke selekcije bez oslanjanja na savremenu hemijsku zaštitu.
Upravo zato su takve sorte danas zanimljive genetičarima i oplemenjivačima. One predstavljaju “genetsku arhivu” iz perioda prije intenzivne upotrebe pesticida, mineralnih đubriva i modernih oplemenjivačkih programa.
Portal RTCG je pisao ranije o tome kako je Avdul Adrović sačuvao organska sjemena starih vrsta žitarica koja se čuvaju u Banci gena u Podgorici.
Ta sjemena naslijedio je od svojih đedova i prađedova, kada nije bilo nikakve hemije i kada se oralo ralom i konjima.
Ovaj poljoprivrednik skreće, međutim, pažnju na to da je proizvodnja organske hrane jako skupa, i kada nema stimulacija proizvođači često odustanu.
Crna Gora je prošle godine usvojila „Strategiju za razvoj organske proizvodnje 2025 do 2029“ koja predviđa porast broja organskih proizvođača u Crnoj Gori, ali ostaje da se vidi na koji način će država stimulisati tu vrstu proizvodnje.
„Dobro bi bilo da sada vidimo kako će država primijeniti u praksi strategiju za organsku proizvodnju u naredne četiri godine i da li će se uslovi za bavljenje tom vrstom proizvodnje bolje stimulisati. Uslove imamo, imamo još uvijek dosta zemljišta koje nije hemijski tretirano, imamo dosta organskih sjemena u Banci gena u Podgorici i to treba iskoristiti“, kaže Avdul.
Ne samo ovaj, već i mnogi drugi proizvođači organske hrane smatraju da potražnja za njihovim proizvodima raste kako na domaćem tržištu, tako i na tržištu Evropske unije.
U okviru tradicionalne manifestacije Dani kulture Bošnjaka u Crnoj Gori, u Petnjici će u petak, 19. juna 2026. u 20 sati, u maloj sali Skupštine opštine Petnjica, biti održana još jedna društvena tribina „Nacionalni identitet i mladi u domicilnoj i globalnoj kulturi“.
Na ovom promotivno-edukativnom razgovoru o nacionalnom i kulturnom identitetu u eri digitalizacije i globalizacije govorit će: prof. Amel Durutlić, prof. Ljerka Petković i mladi.
Ljerka Petković je istaknuta profesorica u Beranskoj gimnaziji, pjesnikinja i učesnica brojnih manifestacija na kojima se promoviše stvaralaštvo i dijalog različitosti.
Amel Durutlić, profesor u Pljevljima, istoričar i istraživač, autor je stručnih radova u renomiranim domaćim i regionalnim časopisima i zbornicima. Uskoro će magistrirati na Studijskom programu Istorija na Filozofskom fakultetu u Nikšiću.
Tribinu će moderirati koordinator manifestacije Dani kulture Bošnjaka u Crnoj Gori, Erduan Demić.
Petnjica, sala Opštine
Petak, 19. juna 2026. u 20 sati
Organizator: Dani kulture Bošnjaka u Crnoj Gori i Bošnjačko vijeće u Crnoj Gori.
Projekat je podržan od strane Fonda za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava Crne Gore.
Predsjednik Skupštine opštine Petnjica sazvao je 26. redovnu sjednicu lokalnog parlamenta, koja će biti održana u četvrtak, 18. juna 2026. godine, u sali Skupštine opštine, sa početkom u 13 časova.
Na dnevnom redu sjednice biće samo jedna tačka – Predlog Statuta Društva sa ograničenom odgovornošću „Komunalna djelatnost“ Petnjica.
Ova tačka je posebno značajna jer se odnosi na uređenje rada preduzeća koje treba da bude jedan od ključnih nosilaca komunalnih poslova u opštini.
U sazivu se navodi da je prisustvo odbornika sjednici obavezno, a eventualno odsustvo potrebno je najaviti sekretaru Skupštine opštine.
Opština Petnjica je danas, na čelu sa predsjednikom, Samirom Agovićem, potpredsjednicima Opštine dr Nerminom Muratović i Selvudinom Šabotićem, organizovala tradicionalni prijem dobitnika diplome „LUČA“ iz osnovnih i srednje škole sa teritorije Opštine Petnjica. Tom prilikom su najboljim učenicima uručeni prigodni pokloni u vidu poklon knjige i novčanog iznosa u visini od 100€. Predsjednik Opštine, Samir Agović, se obratio prisutnima i poželio im uspjeh u budućem školovanju. U ime nagrađenih dobitnika diplome „LUČA“, zahvalila se Deila Šabotić, učenica SMŠ Petnjica.
Danas je u sali Opštine Petnjica, kod predsjednika Opštine, Samira Agovića, upriličen prijem za 35 maturanata SMŠ Petnjica. U ime Opštine Petnjica, prijemu su prisustvovali i potpredsjednici dr Nermina Muratović i Selvudin Šabotić, i savjetnica iz Kabineta Šejla Šabotić.
Predsjednik Opštine je mladim sugrađanima čestitao u ime Lokalne uprave, svojih saradnika i u svoje lično ime, i poručio im da hrabro zakorače u svijet odraslih, vođeni znanjem i ambicijom.
Uz želje za uspjeh u daljem školovanju i radu, on je podsjetio na mudrost da se trud nad knjigom uvijek višestruko isplati, omogućavajući čovjeku da kroz život korača uspravno i ponosno.
Predsjednik Opštine, Samir Agović, se posebno zahvaljuje kompaniji Voli, čija je podrška omogućila da se po prvi put realizuje inicijativa da se svim maturantima SMŠ Petnjica uruči poklon od po 100 eura kao podstrek za buduće uspjehe. Kompanija Voli poznata je kao društveno – odgovorna firma u Crnoj Gori, pa nam je posebno zadovoljstvo što je prepoznala potrebu da se afirmišu uspjesi mladih.
Opština Petnjica je uvijek bila naklonjena tome da pravi mostove prijateljstva i saradnje. Odavno je uspostavljena saradnja sa Rastoder Group iz Slovenije – na čelu sa izvršnim direktorom Izetom Rastoderom, pa je zahvaljujući takvom partnerstvu proširen broj prijatelja naše opštine, kroz ostvareno partnerstvo između ove i naše prestižne kompanije Voli.
Svršeni maturanti SMŠ Petnjica su dobili po 100 eura od kompanije Voli, pa se tim povodom predsjednik Opštine, Samir Agović, još jednom, iskreno zahvaljuje kompaniji u ime roditelja i učenika.
