NAJNOVIJE OBJAVLJENO

NE, GOSPODINE KNEŽEVIĆU – SVAKA SRPSKA KUĆA NEMA JEDNOG RATKA

Radio Petnjica
-
0
NE, GOSPODINE KNEŽEVIĆU – SVAKA SRPSKA KUĆA NEMA JEDNOG RATKA

Postoje dani kada čovjek, uprkos svemu što je vidio u ovih tridesetak godina, ipak ostane zatečen. Ne zato što nije znao ko šta politički misli. Ne zato što nije znao kakav odnos dio političke scene u Crnoj Gori ima prema ratovima devedesetih, Srebrenici, Bosni i Hercegovini i Ratku Mladiću. Nego zato što uvijek, izgleda naivno, vjeruješ da postoji neka granica.

Da postoji trenutak kada pred grobovima hiljada ljudi prestaje politika i da postoji makar minimum ljudskog stida.

Ovih dana smo saznali da za neke ta granica ne postoji.

Ratko Mladić nije čovjek o čijoj istorijskoj ulozi tek treba da se dogovore istoričari. Nije predmet političke interpretacije. Nije „za jedne heroj, za druge zločinac“, kako se to kukavički relativizuje po regionu.

On je pravosnažno osuđeni ratni zločinac.

Međunarodni sud ga je osudio na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. Presuda obuhvata, između ostalog, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije, terorisanje stanovništva Sarajeva i uzimanje pripadnika UN za taoce. Žalbeno vijeće je 2021. potvrdilo presudu i doživotnu kaznu.

Dakle, ovdje nema „naše“ i „vaše“ istine.  Postoji presuda, žrtve, grobnice,  i postoji izbor šta ćete sa tim činjenicama uraditi.

Milan Knežević je izabrao da napiše:

*„Slava je vječna, a patnja je kratka, svaka srpska kuća ima jednog Ratka.“

Ne, gospodine Kneževiću, svaka srpska kuća nema jednog Ratka.

I dobro je da nema.

U srpskim kućama žive milioni ljudi koji nikoga nijesu ubili, nikoga protjerali, nikome zapalili kuću i koji svoj nacionalni identitet ne mjere brojem tuđih grobova.

Zato je možda čak strašnije od veličanja Mladića pokušati njega pretvoriti u simbol cijelog naroda.

Ne činite to Srbima.

Ako već tražite čovjeka kojeg bi svaka kuća trebalo da poželi, onda se sjetite Srđana Aleksića, Srbina iz Trebinja koji je 1993. stao između četvorice naoružanih pripadnika Vojske Republike Srpske i svog komšije Bošnjaka Alena Glavovića. Srđana su zbog toga pretukli na smrt. Njegov otac Rade napisao je da je umro „vršeći svoju ljudsku dužnost“.

E, takvog bih Ratka, Milana, Srđana, Adnana ili Alena poželio svakoj kući.

Jer ljudskost nema naciju, kao što je nema ni zločin.

MANDIĆ I EVROPA KOJA SE NE UČI IZ TABELE

Andrija Mandić je nešto oprezniji.

On nije napisao Kneževićevu oda-herojstvu. Saopštio je da je Darku Mladiću, u svoje i ime Nove srpske demokratije, uputio saučešće zbog smrti njegovog oca, kojeg je nazvao „generalom Ratkom Mladićem“.

Svako ima pravo da privatno izjavi saučešće porodici preminulog, ali Andrija Mandić nije privatno lice koje nakon 16 sati skida funkciju predsjednika Skupštine i ostavlja je na vješalici do sjutrašnjeg jutra.

On je predsjednik parlamenta države koja tvrdi da joj je članstvo u Evropskoj uniji glavni spoljnopolitički cilj.

I tu dolazimo do problema koji je mnogo veći od jednog telegrama.

Čini mi se da dio naših političara evropske integracije doživljava kao administrativni posao.

Zatvori poglavlje, usvoji zakon, popuni tabelu, pošalji izvještaj Briselu i dobij štrik.

Pa onda kući možeš da slaviš koga hoćeš.

Ne može.

Najveće pregovaračko poglavlje sa Evropskom unijom nema broj.

Zove se sistem vrijednosti.

I danas je Evropska komisija Crnoj Gori to morala nacrtati gotovo školskom kredom: veličanje ratnih zločinaca suprotno je najosnovnijim evropskim vrijednostima i za njega nema mjesta ni u Evropskoj uniji ni u državama kandidatima. Za Mladića su eksplicitno rekli: „Bio je ratni zločinac.“

To je cijela priča o našim evropskim integracijama u dvije rečenice.

Možemo zatvoriti sva poglavlja, prepisati kompletno evropsko zakonodavstvo, ispuniti svaki zahtjev.

Ali ako predsjedniku parlamenta i ljudima oko vlasti treba objašnjavati zašto se u Evropu ne ide sa pijetetom prema ljudima osuđenim za genocid, onda naš najveći problem nije nijedno otvoreno pregovaračko poglavlje.

Problem je ono koje još nijesmo otvorili u sebi.

A ONDA VUK KADIĆ

Ipak, priznajem da me je od svega najviše pogodila objava Vuka Kadića. Možda zato što sam sa njim radio više intervjua i imao pobočnih prijeteljkih, pa čak i rodbinskih veza.

Možda zato što je ljekar, obrazovan čovjek.

Čovjek čiji poziv počiva na jednoj od najplemenitijih ideja ljudske civilizacije – da je svaki ljudski život jednako vrijedan.

A onda pročitate: „Đenerale, đenerale, nek’ je tvojoj majci hvala, što junaka rodila je, da se srpstvu vrati slava! Putuj u vječnost!“

I ostanete bez dobrog odgovora.

Šta se dogodi u čovjeku koji može razumjeti najkomplikovaniji medicinski nalaz, a ne može ili neće da razumije nešto toliko jednostavno – da čovjeka pravosnažno osuđenog za genocid ne nazivate junakom?

Kakva je to pregrada u ljudskom umu koja omogućava da znanje, obrazovanje i profesionalna reputacija stoje na jednoj strani, a na drugoj glorifikacija čovjeka pod čijom su komandom počinjeni neki od najstrašnijih zločina u Evropi poslije Drugog svjetskog rata?

I tu dolazimo do stvari koja je mnogo ozbiljnija od Fejsbuka.

Ne tvrdim niti imam pravo da tvrdim da bi doktor Vuk Kadić ikada drugačije liječio nekoga zato što se zove Adnan, Mustafa ili Samir.

Ali imam pravo da pitam nešto drugo: Kako će se Adnan, Mustafa ili Samir osjećati kada sjutra sjednu preko puta njega i predaju mu svoj nalaz?

Hoće li imati isto povjerenje?

Jer medicina nije samo znanje, već i povjerenje.

Pacijent vam predaje svoje tijelo, svoj strah, svoju bolest, ponekad i život.

I kada ljekar javno nazove junakom čovjeka osuđenog za genocid nad pripadnicima naroda kojem taj pacijent pripada, onda je to povjerenje makar dovedeno u pitanje.

Ne zbog prezimena doktora,  nego zbog njegovih riječi.

To nije patetika, već užasavajuće ozbiljna stvar.

OVO VIŠE NIJE MARGINA

I problem više nije jedan Knežević, jedan Mandić ili jedan Kadić.

CGO je danas pobrojao čitav niz ljudi na državnim i javnim funkcijama koji su se od Mladića opraštali, iskazivali mu poštovanje ili ga veličali: od Marka Milačića i Darija Vraneša, preko Gorana Danilovića i Vladislava Dajkovića, do Vesne Bratić i drugih.

To znači da više ne govorimo o grafitu nekog klinca na zidu o anonimnom profilu sa društvenih mreža niti o grupi navijača.

Govorimo o ljudima koji sjede u institucijama, upravljaju javnim sistemima, predaju mladima, donose odluke i predstavljaju ovu državu.

A institucionalni apsurd ide toliko daleko da je Kabinet predsjednika države danas poručio da Crna Gora mora odbaciti veličanje i relativizaciju ratnih zločina, dok je savjetnik istog predsjednika Nebojša Vuksanović lajkovao upravo Kadićevu objavu u kojoj se Mladić naziva junakom.

To je današnja Crna Gora u jednoj slici.

Jedna institucija napiše evropsko saopštenje, njen funkcioner pritisne „like“ na suprotan sistem vrijednosti.

NIJE OVO PRIČA O MRTVOM MLADIĆU

I zato ovo zapravo više nije priča o Ratku Mladiću. Njegovu biografiju je istorija već zapisala, a sud pravosnažno presudio.

Ovo je priča o nama živima, o tome šta smo naučili ili, očigledno, nijesmo.

O tome kakvu Crnu Goru gradimo i šta ćemo jednog dana reći djeci kada nas pitaju kako je bilo moguće da se tri decenije poslije Srebrenice, iz institucija jedne evropske države, ratnom zločincu ponovo pjeva o slavi i junaštvu.

I nemojte mi tada pričati o nacionalnim osjećanjima.

Nacija koju morate braniti genocidom nema problem sa drugima.

Ima problem sa sobom.

Nemojte ni o tome da se „ne smiju vrijeđati osjećanja srpskog naroda“.

Najveća uvreda srpskom narodu upravo je Kneževićeva tvrdnja da „svaka srpska kuća ima jednog Ratka“.

Nema i ne treba da ima.

Srpski narod ima svoje pisce, naučnike, ljekare, radnike, poštene ljude i svoje Srđane Aleksiće.

Ratko Mladić pripada jedino tamo gdje ga je smjestila pravosnažna presuda – među osuđene ratne zločince.

I što prije to postane banalna, nesporna činjenica, to ćemo prije moći da razgovaramo o pomirenju. Do tada, nemojmo se zavaravati.

Evropa nije broj zatvorenih poglavlja.

Evropa počinje onog trenutka kada smo sposobni da zločin nazovemo zločinom i kada je počinilac „naš“.

Sve prije toga je administracija.

A ovo što gledamo ovih dana nije put u Evropu.

Ovo je povratak u devedesete, samo sa evropskom zastavom na reveru.

SAMIR RASTODER (STANDARD)

https://standard.co.me/kolumne/ne-gospodine-knezevicu-svaka-srpska-kuca-nema-jednog-ratka

PETNJICA IMA VOLJU, ALI JOŠ NEMA SISTEM: OD 34 DIVLJE DEPONIJE DO KANALIZACIJE, RECIKLAŽNOG CENTRA I KONKRETNIH RJEŠENJA

Radio Petnjica
-
0
PETNJICA IMA VOLJU, ALI JOŠ NEMA SISTEM: OD 34 DIVLJE DEPONIJE DO KANALIZACIJE, RECIKLAŽNOG CENTRA I KONKRETNIH RJEŠENJA

aDivlje deponije, neuređen sistem odlaganja otpada, kanalizacija koja završava u potocima i rijekama, ugrožavanje izvorišta i nedostatak mjesta na kojem građani mogu legalno odložiti kabasti i građevinski otpad označeni su kao neki od najvećih ekoloških problema Petnjice na okruglom stolu održanom u okviru projekta koji Radio Petnjica realizuje uz podršku BIRN-a. Višečasovna i veoma aktivna rasprava, međutim, nije ostala samo na dijagnozi – učesnici su ponudili niz konkretnih rješenja, od evidentiranja kanalizacionih ispusta i divljih deponija, postavljanja kontejnera i video-nadzora na kritičnim lokacijama, do formiranja reciklažnog centra, uključivanja škola i zajedničkog nastupa nevladinog sektora prema institucijama.

Okrugli sto o ekološkim problemima Petnjice održan je sa namjerom da ne bude još jedan skup sa kojeg će biti poslata samo opšta poruka da prirodu treba čuvati.

Na početku razgovora naglašeno je da je Radio Petnjica posljednjih godina kroz veliki broj tekstova, fotografija i video zapisa ukazivao na stanje životne sredine, dok je u okviru projekta podržanog od BIRN-a posebna pažnja posvećena kanalizaciji, otpadnim vodama, zaštiti rijeka i odnosu institucija prema tim problemima.

„Ne bih želio da ovo bude još jedan skup na kojem ćemo sat vremena govoriti da Petnjica ima ekološke probleme, napraviti nekoliko fotografija i razići se uz zaključak da svi zajedno moramo više voditi računa o životnoj sredini. To već znamo“, poručio je na otvaranju skupa urednik i osnivač Radio Petnjice Samir Rastoder.

Cilj je, kako je kazao, da se pokuša odgovoriti na mnogo konkretnija pitanja – šta se može promijeniti, ko šta treba da uradi i gdje prestaje odgovornost građana, a počinje odgovornost institucija.

NIJE PROBLEM SAMO SMEĆE PORED PUTA

U uvodnom obraćanju naglašeno je da ekologija u Petnjici ne može biti svedena samo na kese, stare gume, frižidere ili građevinski otpad ostavljen pored puta ili u šumi.

Mnogo ozbiljniji problem su otpadne vode koje završavaju u potocima i rijekama, stanje izvorišta i činjenica da Petnjica još nema cjelovit i funkcionalan sistem kojim bi pitanje kanalizacije bilo trajno riješeno.

„Otpadna voda koja ode u potok ili rijeku nije nestala. Samo je otišla nizvodno“, jedna je od poruka sa početka skupa.

Istovremeno je ukazano da odgovornost ne može biti jednostrana.

Građanin koji natovari stare gume, šut ili kućni otpad i istovari ih u šumu teško može za takav postupak optužiti institucije. Ali ni institucije ne mogu završiti svoj dio posla pozivom građanima da budu savjesni ako prethodno nijesu obezbijedile sistem u kojem svaki građanin zna gdje može odložiti kabasti otpad, gdje građevinski, koliko često se otpad odvozi, kome se prijavljuje divlja deponija i šta se nakon prijave dešava.

Upravo oko te podijeljene odgovornosti razvila se velika rasprava.

NAJMANJE 34 DIVLJE DEPONIJE

Jedan od posebno zabrinjavajućih podataka iznesenih tokom okruglog stola jeste da su građani do sada fotografijama i prijavama evidentirali najmanje 34 divlje deponije na teritoriji opštine Petnjica.

Učesnici smatraju da je stvarni broj vjerovatno i veći.

Pojedine lokacije, kako je rečeno, više nije moguće očistiti dobrovoljnom akcijom nekoliko desetina ljudi. Za njihovo uklanjanje potrebna je ozbiljna mehanizacija, pristupni put i organizovana intervencija lokalnih službi.

Ukazano je i na apsurdnu situaciju u kojoj se neka lokacija očisti, da bi se poslije nekoliko sedmica ili mjeseci na istom mjestu ponovo pojavilo smeće.

Takav pristup znači da je deponija uklonjena samo fizički, ali da problem koji ju je stvorio nije riješen.

ENVER RASTODER: KOD KRITIČNIH DEPONIJA POSTAVITI KONTEJNERE I NADZOR

Jedan od najkonkretnijih prijedloga iznio je NVO aktivista i jedan od čelnika Centra za kulturu Petnjica Enver Rastoder.

On smatra da bi Opština, kao hitnu mjeru, trebalo da kod najvećih i najproblematičnijih divljih deponija odredi mjesta na kojima bi bili postavljeni odgovarajući kontejneri, uključujući i velike kontejnere – kade za kabasti otpad.

Takav sistem morao bi, međutim, da prati organizovan i redovan odvoz.

Rastoder je predložio i da se na kritičnim lokacijama razmotri postavljanje video-nadzora, kako bi se istovremeno građanima omogućilo legalno mjesto za odlaganje otpada, ali i stvorili uslovi da oni koji i nakon toga otpad odlažu u šumi, pored puta ili rijeke snose odgovornost.

Poenta takvog rješenja, kako je naglašeno u raspravi, nije samo represija.

Građaninu prvo treba ponuditi mogućnost da otpad odloži na uređen način.

Tek tada institucije imaju puni osnov da kažnjavaju one koji svjesno biraju divlju deponiju.

NIHAD KRŠIĆ: NE ŽELIMO NVO KOJA ĆE POSTOJATI SAMO NA PAPIRU

Koordinator buduće NVO Bihorska ekološka akcija Nihad Kršić kazao je da je ta inicijativa već identifikovala tri ključna problema kojima želi ozbiljno da se bavi – upravljanje otpadom, zaštitu pijaćih voda i pitanje kanalizacionih i otpadnih voda.

Kršić je naglasio da organizacija želi saradnju sa lokalnom upravom, Komunalnim preduzećem, institucijama, medijima i svim drugim subjektima spremnim da doprinesu konkretnim rezultatima.

Posebno je poručio da cilj nije formalno postojanje još jedne nevladine organizacije.

Bihorska ekološka akcija, prema njegovim riječima, ne želi da bude jedna od organizacija koje postoje na papiru, apliciraju za projekte, a iza njih ne ostaju vidljivi rezultati.

Ambicija je kandidovanje ozbiljnijih projekata i pokušaj da se kroz njih trajno rješavaju problemi koje Petnjica već godinama samo konstatuje.

Kršić je otvorio i pitanje različitih modela prečišćavanja otpadnih voda i potrebe da se prije donošenja konačnih odluka ozbiljno analiziraju iskustva sredina koje su pojedine tehnologije već primjenjivale.

Poruka predstavnika Bihorske ekološke akcije bila je da buduća organizacija neće pokušavati da zamijeni institucije, već da ih pokreće, kontroliše, okuplja građane i probleme pretvara u konkretne projekte.

OD AKCIJE ČIŠĆENJA DO SISTEMA

U tom kontekstu pozitivno su ocijenjene ovogodišnje akcije čišćenja, posebno akcija u kojoj se uključilo više od 80 ljudi, među kojima veliki broj mladih i djece.

To je, ocijenjeno je, dokaz da ljudima u Petnjici nije svejedno.

Problem nije nedostatak volje.

Problem je što ta volja još nije pretočena u sistem.

Desetine ljudi mogu za jedan dan ukloniti ogromnu količinu otpada, ali ako ne postoji mjesto na kojem će građanin sjutra odnijeti novu staru gumu, televizor, frižider ili građevinski šut – ciklus počinje ponovo.

Dobrovoljne akcije zato su dragocjene, ali ne mogu zamijeniti komunalnu infrastrukturu i institucije.

DANO KOČAN: RECIKLAŽNI CENTAR NIJE DEPONIJA

Veliki dio diskusije bio je posvećen potrebi da se u javnosti napravi jasna razlika između deponije i reciklažnog centra.

Dano Kočan, koji je govorio o iskustvima iz Slovenije, ukazao je da se kod nas ta dva pojma često potpuno pogrešno poistovjećuju.

Reciklažni centar nije prostor na kojem se smeće nekontrolisano gomila, već organizovan sistem u kojem se različite vrste otpada prihvataju, odvajaju, sortiraju, presuju i pripremaju za ponovnu upotrebu ili prodaju.

Kočan je naveo primjere iz Slovenije, gdje su takvi centri sastavni dio normalnog komunalnog sistema i mogu se nalaziti relativno blizu naseljenih područja bez ugrožavanja životne sredine.

Otpad koji ima tržišnu vrijednost sortira se, balira i prodaje, dok samo ostatak koji se ne može iskoristiti ide dalje na deponovanje.

Prema njegovom mišljenju, upravo bi Petnjica morala ozbiljno razmišljati o takvom modelu.

Veliki dio otpada koji danas završava po šumama i pored puteva – plastika, metal, ambalaža, stari frižideri, burad i drugi kabasti predmeti – u uređenom sistemu uopšte ne bi morao završiti na klasičnoj deponiji.

Kočan je ukazao i da je kod Petnjice moguće pronaći odgovarajuću lokaciju za takav objekat, ali da odluci mora prethoditi stručno sagledavanje prostora, a ne politička prepucavanja i logika da niko ništa ne želi u svojoj blizini.

MIRSAD RASTODER: EKOLOGIJA JE I KULTURA ŽIVLJENJA

Novinar, publicista i promoter kulture u Bihoru Mirsad Rastoder posebnu pažnju posvetio je potrebi da se ekološke organizacije i inicijative u Petnjici povežu.

Prema njegovom mišljenju, organizacije koje se neposredno ili posredno bave ekologijom trebalo bi da nastupaju kao mreža – da zajedno identifikuju konkretne probleme, provjere činjenice, definišu zahtjeve i zatim nastupe prema lokalnoj upravi, ministarstvima i drugim institucijama.

Umjesto rasutih pojedinačnih akcija, takva mreža mogla bi mnogo snažnije djelovati oko nekoliko jasno definisanih problema.

Rastoder je kao jedan od prvih zadataka predložio precizno evidentiranje kanalizacionih ispusta koji završavaju direktno u potocima i rijekama.

Nakon toga bi, prema njegovom mišljenju, trebalo razgovarati sa Opštinom o privremenim rješenjima tamo gdje nije moguće odmah izgraditi kanalizacionu mrežu, uključujući i mogućnost pomoći domaćinstvima u izgradnji septičkih jama.

Poseban utisak ostavio je njegov osvrt na tradicionalni odnos ljudi prema vodi.

Podsjetio je da su starije generacije govorile da je grijeh zagaditi rijeku, jer tu istu vodu nizvodno piju ptica, krava ili ovca.

U toj jednostavnoj poruci, prema njegovom mišljenju, nalazi se važan dio ekološke svijesti koji je vremenom izgubljen.

Zato je predložio uključivanje škola, djece, ali i vjerskih zajednica u proces edukacije.

Djeca bi, smatra Rastoder, mogla prvo učiti zašto se priroda mora čuvati, a zatim učestvovati u konkretnim akcijama čišćenja i uređenja prostora.

Ekologija, prema njegovoj ocjeni, nije samo pitanje komunalne infrastrukture.

To je pitanje kulture življenja, kulture stanovanja i kulture odnosa prema zajedničkom prostoru.

KANALIZACIJA – PROBLEM KOJI SE NE VIDI UVIJEK, ALI IDE NIZVODNO

Ako su divlje deponije najvidljiviji problem, kanalizacija i otpadne vode možda su ozbiljniji.

Tokom rasprave ukazano je na više kanalizacionih ispusta koji završavaju direktno u potocima i rijekama.

Zbog toga je kao jedan od mogućih prvih poslova buduće mreže ekoloških organizacija predloženo mapiranje svih takvih ispusta na teritoriji opštine.

Cilj je utvrditi gdje otpadne vode završavaju u prirodnim vodotocima, koliko takvih mjesta postoji i koja predstavljaju najveći rizik.

Za razuđena naselja i udaljene kuće, gdje izgradnja velike kanalizacione mreže nije realna u kratkom roku, kao privremeno rješenje pomenuta je izgradnja odgovarajućih septičkih jama.

Jedan od prijedloga bio je i model u kojem bi lokalna uprava građanima pomogla u dijelu troškova, dok se ne steknu uslovi za trajnije rješenje.

Poruka je bila jednostavna: činjenica da kompletna mreža ne može biti izgrađena sjutra ne znači da otpadne vode do tada moraju slobodno teći u rijeke.

NE KOPATI ISTO DVA PUTA

Tokom diskusije otvoreno je i pitanje velikih infrastrukturnih radova koji se izvode ili planiraju uz vodotoke.

Učesnici su ukazali da bi trebalo provjeriti da li je u okviru aktuelnih projekata obaloutvrde istovremeno predviđena infrastruktura za buduće rješavanje kanalizacije.

Naglašeno je da tu informaciju treba prethodno provjeriti.

Ali ako kanalizaciona infrastruktura nije predviđena, učesnici smatraju da bi bilo potpuno neracionalno danas otkupljivati zemljište, izvoditi građevinske radove, trotoare i obaloutvrdu, a zatim poslije nekoliko godina ponovo otvarati isti koridor zbog kanalizacije.

Ono što može biti urađeno jednim zahvatom ne bi smjelo da bude plaćano dva puta.

PIJAĆA VODA SVE OZBILJNIJE PITANJE

Učesnici su upozorili i da problem kanalizacije nije izolovano komunalno pitanje.

On je neposredno povezan sa kvalitetom površinskih i podzemnih voda, kao i sigurnošću izvora koje stanovništvo koristi.

Iznesena je bojazan da su pojedina izvorišta nedovoljno ispitana i da postoji mogućnost kontakta čistih i zagađenih voda.

Zbog toga bi zaštita izvorišta i redovnija kontrola kvaliteta pijaće vode trebalo da budu među prioritetima budućeg ekološkog djelovanja.

ELDAR ADROVIĆ: PRVO MORAMO NAUČITI DA RAZGOVARAMO

Predsjednik OO SDP Petnjica i ekološki aktivista Eldar Adrović problem je sagledao i iz drugog ugla – načina na koji institucije, politički akteri i građani međusobno komuniciraju.

Prema njegovoj ocjeni, veliki broj problema dodatno se komplikuje zbog loše komunikacije, nepovjerenja i činjenice da se o važnim lokalnim pitanjima često prvo uđe u sukob, a tek poslije pokušava razgovarati o rješenju.

Adrović je ocijenio da je u posljednje vrijeme ipak bilo pozitivnih pomaka i pojedinaca koji su svojim dobrovoljnim radom dali značajan doprinos zaštiti životne sredine.

Ali individualni angažman nije dovoljan ako institucije ne funkcionišu.

Zbog toga lokalna uprava, prema njegovom mišljenju, mora mnogo aktivnije da priprema infrastrukturu i projekte, posebno u kontekstu evropskih integracija i obaveza koje Crnu Goru čekaju u oblasti zaštite životne sredine.

Adrović je ranije, kako je kazao, predlagao da se u mjesnim zajednicama odrede lokaliteti na kojima bi građani mogli organizovano odlagati određene vrste otpada.

Ukazao je i na mogućnost video-nadzora tamo gdje se problem nelegalnog odlaganja otpada uporno ponavlja.

Ali možda je njegova najvažnija poruka sa skupa bila da Petnjica mora popraviti način na koji razgovara sama sa sobom.

Manje unaprijed zauzetih pozicija, manje svađe i politizacije, a više razgovora o onome što je moguće uraditi.

POLITIKA NE SMIJE BLOKIRATI SVAKO RJEŠENJE

Tokom razgovora više puta je upozoreno da su ekološka i komunalna pitanja često postajala žrtva političkih sukoba.

Posebno kada bi trebalo odrediti lokaciju za neki objekat, rasprava se brzo pretvara u logiku „ne kod mene“.

Učesnici smatraju da takav pristup mora biti promijenjen.

Petnjica je mala sredina i upravo zbog toga bi mogla lakše od velikih gradova uspostaviti funkcionalan sistem – pod uslovom da postoji dogovor institucija, građana i civilnog sektora.

Jedna od poruka bila je i da se mora izbjeći logika „što gore, to bolje“.

Bez obzira na odnos prema lokalnoj vlasti, opoziciji ili državnim institucijama, divlja deponija, zagađena rijeka ili neuređena kanalizacija ostaju problem svih građana.

NVO KAO ZAJEDNIČKI KOREKTIV INSTITUCIJA

Ideja o umrežavanju nevladinih organizacija zato je jedna od konkretnijih stvari koje su proizašle iz okruglog stola.

Takva mreža mogla bi zajednički da identifikuje prioritete, provjerava informacije i nastupa prema Opštini, Komunalnom preduzeću, ministarstvima, inspekcijama i drugim institucijama.

U tom procesu posebno mjesto pripada i medijima.

 

Njihov posao nije da zamijene institucije niti nevladine organizacije, već da postavljaju pitanja, objavljuju podatke, prate obećanja i provjeravaju šta je od dogovorenog zaista urađeno.

ŠTA SE MOŽE POKRENUTI ODMAH

Iako konačno rješavanje upravljanja otpadom u velikoj mjeri zavisi i od državne politike, regionalnih centara i ozbiljnih investicija, zaključak diskusije nije bio da Petnjica treba da čeka.

Naprotiv.

Iz višesatne rasprave moguće je izdvojiti nekoliko konkretnih poteza koji se mogu pokrenuti mnogo prije velikih državnih projekata:

– precizno evidentirati sve veće divlje deponije;

– mapirati kanalizacione ispuste koji završavaju direktno u potocima i rijekama;

– kod najkritičnijih deponija postaviti odgovarajuće kontejnere, uključujući kade za kabasti otpad, i obezbijediti redovan odvoz;

– razmotriti video-nadzor lokacija na kojima se otpad uporno nelegalno odlaže;

– otvoriti ozbiljan razgovor o reciklažnom dvorištu ili centru i građanima objasniti razliku između takvog objekta i deponije;

– pronaći privremena rješenja za domaćinstva čije otpadne vode danas direktno završavaju u prirodi;

– uključiti škole, mlade, mjesne zajednice, NVO i druge društvene aktere u sistemsku edukaciju;

– povezati nevladine organizacije u mrežu koja bi zajednički nastupala prema institucijama;

– i, možda najvažnije, redovno pratiti da li se ono što institucije obećaju zaista i realizuje.

PETNJICA JOŠ IMA ŠTA DA SAČUVA

Okrugli sto je pokazao da oko jednog pitanja gotovo da nema spora: Petnjica još nije prostor uništen velikim industrijskim zagađivačima i upravo zbog toga ima šansu da reaguje prije nego što ekološki problemi postanu mnogo skuplji i teži za rješavanje.

Njeno najveće opterećenje trenutno nije industrija, već ljudska nebriga i neuređen sistem.

To je istovremeno i loša i dobra vijest.

Loša, jer su posljedice već vidljive pored puteva, u šumama, potocima i rijekama.

Dobra, jer se veliki dio problema još može riješiti.

Za to, međutim, nije dovoljna još jedna akcija čišćenja, još jedan projekat, još jedno saopštenje ili još jedan okrugli sto.

Potrebno je ono o čemu se tokom cijelog skupa govorilo – da se postojeća volja pretvori u sistem.

Radio Petnjica će nastaviti da prati ove teme, traži odgovore od nadležnih institucija i daje prostor inicijativama koje mogu dovesti do konkretnih promjena.

Jer ekologija u Petnjici nije pitanje jedne nevladine organizacije, jednog medija, jedne vlasti ili jednog projekta.

To je pitanje vode koju pijemo, rijeka koje teku kroz naša sela, prostora u kojem živimo i onoga što ćemo ostaviti onima koji dolaze poslije nas.

Petnjica još ima šta da sačuva. Najgore bi bilo da čekamo dok to više ne bude slučaj.

SAMIR RASTODER

PETNJICU POSLIJE DUGE SUŠE POGODILO NEVRIJEME: JAKA KIŠA I GRAD, NAKRATKO NESTALA I STRUJA

Radio Petnjica
-
0
PETNJICU POSLIJE DUGE SUŠE POGODILO NEVRIJEME: JAKA KIŠA I GRAD, NAKRATKO NESTALA I STRUJA

Petnjičku opštinu danas popodne zahvatilo je kratkotrajno, ali jako nevrijeme praćeno obilnom kišom i gradom.

Nakon dugog sušnog perioda, za koji brojni mještani kažu da takav ne pamte ni najstariji stanovnici ovog kraja, Petnjicu je konačno zahvatila ozbiljnija kiša, ali je osvježenje stiglo uz grmljavinu i grad.

Nevrijeme nije dugo trajalo, ali je u pojedinim djelovima opštine padala veoma jaka kiša, dok je grad intenzivno zasipao puteve, dvorišta i poljoprivredne površine. Tokom nevremena nakratko je došlo i do prekida u snabdijevanju električnom energijom.

Na snimku koji objavljujemo može se vidjeti intenzitet grada koji je danas popodne zahvatio dio petnjičke opštine.

Meteorološka prognoza pokazuje da nestabilno vrijeme još nije potpuno iza nas. Za nedjelju, 30. avgust, na području Petnjice mogući su lokalni pljuskovi i grmljavina, uz dnevnu temperaturu do oko 32 stepena. Za ponedjeljak i utorak očekuje se uglavnom sunčano i veoma toplo vrijeme, sa temperaturama između 31 i 33 stepena.

Nova mogućnost pljuskova i grmljavine pojavljuje se sredinom naredne sedmice, naročito u srijedu i četvrtak, kada se očekuje i nešto niža temperatura.

Za područje kontinentalne i planinske Crne Gore danas je bilo na snazi i upozorenje na moguće vremenske nepogode i pojavu grada.

S.R.

U Petnjici završena VI Međunarodna likovna kolonija „Boje Bihora“ (FOTO)

Radio Petnjica
-
0
U Petnjici završena VI Međunarodna likovna kolonija „Boje Bihora“ (FOTO)

U Petnjici je završena VI  Međunrodna likovna kolonija „Boje Bihora“, koju je od 23. do 27. avgusta organizovao JU Centar za kulturu Petnjica, uz podršku Opštine Petnjica i Ministarstva kulture i medija Crne Gore i partnerstvu sa Husnijom Agovićem iz Njemačke.

Ovogodišnje izdanje kolonije okupilo je umjetnike iz različitih sredina, pružajući im priliku da kroz svoje stvaralaštvo istraže i zabilježe pejzaže, atmosferu i kulturni ambijent Bihora.

Na koloniji su učestvovali Evgenija Morozova i Olga Kopeina iz Rusije, Gabriele Schaffartzik iz Njemačke, Ethem Baymak iz Turske, Bojan Tosevski iz Sjeverne Makedonije, Nataša „Nara“ Radosavljević i Maja Ćuk iz Srbije, Mehmed Suljević iz Bijelog Polja, Irvin Masličić iz Berana, Belis Pojatić iz Pljevalja, Darmin Ganić iz Rožaja, Muslija Agović iz Berana i Faik Cikotić iz Petnjice.

Umjetnici su tokom trajanja kolonije boravili u Etno selu „Vrelo“ u Trpezi, gdje su, u neposrednom dodiru sa prirodom i ambijentom ovog kraja, stvarali nova umjetnička djela. Upravo spoj umjetnosti i autentičnog prostora Bihora predstavlja jednu od osnovnih vrijednosti kolonije „Boje Bihora“, koja iz godine u godinu okuplja umjetnike različitih poetika i iskustava.

Jedan od centralnih događaja ovogodišnje kolonije održan je u ponedjeljak, 24. avgusta, kada je u 19 časova priređena autorsko veče Nataše „Nare“ Radosavljević, i izložba slika pod nazivom „Samonikla“.

Sam naziv izložbe nosi snažnu simboliku. „Samonikla“ asocira na ono što raste iz sopstvenog korijena, prirodno i slobodno, bez nametnutih obrazaca. U tom smislu, naslov predstavlja i svojevrsnu metaforu umjetničkog izraza Nataše Radosavljević – autentičnog, ličnog i slobodnog, oblikovanog iskustvom, emocijom i unutrašnjim doživljajem svijeta.

O njenom umjetničkom radu, stvaralačkom putu i djelima razgovaralo se tokom autorske večeri, čiji je moderator bio direktor JU Centar za kulturu Petnjica Sinan Tiganj.

Program je dodatno obogatio Belis Pojatić  uz gitaru i time dao poseban ton večeri. Njegove pjesme, izvedene uoči početka programa, tokom večeri i na samom završetku, doprinijele su toplijoj i neposrednijoj atmosferi i lijepo se uklopile u susret umjetnika i publike.

Ovogodišnja kolonija privukla je pažnju i medija. U srijedu, 26. avgusta, ekipe Radio-televizije Crne Gore i Radio-televizije Rožaje posjetile su koloniju, zabilježile kadrove sa njenog održavanja i razgovarale sa učesnicima i organizatorioma  čime je priča o „Bojama Bihora“ dobila dodatnu medijsku vidljivost.

“ Tokom pet dana umjetničkog stvaranja, druženja i razmjene iskustava, Petnjica je još jednom bila mjesto susreta različitih umjetničkih senzibiliteta. „Boje Bihora“ tako nastavljaju da grade prepoznatljivu kulturnu priču ovog kraja, povezujući umjetnike sa Bihorom i njegove prirodne i kulturne vrijednosti pretvarajući u inspiraciju za nova umjetnička djela – naglasio je dirtektor Centra za kulturu Sinan Tiganj.

Završetak VI likovne kolonije ostavlja iza sebe nova djela, ali i još jednu potvrdu da Bihor ima šta da ponudi umjetnicima – i da umjetnost može biti snažan način da se ljepota i posebnost ovog kraja predstave široj javnosti.

 

SPP: ZAŠTO TUŽILAŠTVO ĆUTI NA OTVORENO VELIČANJE OSUĐENOG RATNOG ZLOČINCA?

Radio Petnjica
-
0
SPP: ZAŠTO TUŽILAŠTVO ĆUTI NA OTVORENO VELIČANJE OSUĐENOG RATNOG ZLOČINCA?

Stranka pravde i pomirenja u Crnoj Gori pozvala je Državno tužilaštvo i druge nadležne organe da ispitaju slučajeve javnog veličanja osuđenih ratnih zločinaca, poručujući da institucije ne smiju ostati nijeme pred pojavama koje vrijeđaju žrtve i ugrožavaju proces pomirenja.

„Teško onome ko podržava zločin, zločince i genocid. Posebno zabrinjava činjenica da danas postoje političari koji, umjesto da osude zločine i stanu na stranu pravde i istine, javno slave i veličaju čovjeka koji je osuđen za najteže ratne zločine“, navodi se u saopštenju SPP-a.

Iz te stranke poručuju da veličanje osuđenih ratnih zločinaca predstavlja ne samo uvredu za žrtve već i ozbiljnu prepreku pomirenju u regionu.

„Ratko Mladić nije heroj. On je osuđeni ratni zločinac. Pravi i časni general i vojnik ne može biti onaj koji ubija civile, žene i djecu i koji svoju slavu gradi na tuđoj nevinoj krvi“, ističu iz SPP-a.

POZIV TUŽILAŠTVU DA REAGUJE

Stranka pravde i pomirenja pozvala je Državno tužilaštvo Crne Gore i druge nadležne državne organe da ozbiljno ispitaju slučajeve javnog veličanja ratnih zločina i njihovih počinilaca.

„Institucije ne smiju ćutati kada se pred očima javnosti veličaju ljudi koji su pravosnažno osuđeni za najteže ratne zločine. Očekujemo da nadležni organi reaguju u skladu sa zakonom“, poručili su.

Kako navode, veliku odgovornost za stanje u društvu snose i političari koji godinama podjele, mržnju i manipulacije koriste kao političko sredstvo.

„Umjesto toga, građane, a posebno mlade, treba učiti istini, odgovornosti i poštovanju svih žrtava“, navodi SPP.

Iz te stranke poručuju da jasno stoje na strani pravde, istine i svih nevinih žrtava, bez obzira na njihovu vjeru ili naciju.

„Nema pomirenja bez istine i pravde. Nema časti u veličanju ratnih zločinaca. I nema budućnosti ako djecu učimo da je zločin herojstvo. Naša djeca zaslužuju budućnost u kojoj se neće nasljeđivati mržnja“, zaključuje se u saopštenju Stranke pravde i pomirenja u Crnoj Gori.

OPŠTINA PRIZNALA KLJUČNU PRIMJEDBU: PROGRAM JAVNIH RADOVA UBUDUĆE RANIJE

Radio Petnjica
-
0
OPŠTINA PRIZNALA KLJUČNU PRIMJEDBU: PROGRAM JAVNIH RADOVA UBUDUĆE RANIJE

Opština Petnjica je u reagovanju pokušala da ospori dio navoda iz našeg teksta, posebno poređenje sa programima uređenja prostora u drugim opštinama i formulaciju u vezi sa putem Bioča – Petnjica. Te primjedbe treba uvažiti tamo gdje su osnovane.

Ali poslije svega ostaje činjenica koju ni sama Opština ne spori – Program javnih radova za 2026. godinu na javnu raspravu je upućen tek u avgustu, kada je gotovo dvije trećine godine već prošlo.

Još važnije, Opština u reagovanju sama prihvata sugestiju da se Program ubuduće priprema početkom godine i navodi da se naknadno odobreni projekti i sredstva mogu tokom godine unositi kroz izmjene i dopune.

Time je, zapravo, odgovoreno na suštinsko pitanje koje smo postavili.

Jer ako je moguće Program donijeti na vrijeme, a zatim ga mijenjati i dopunjavati kada se pojave novi projekti, finansijski izvori ili odluke državnih institucija, onda obrazloženje da se čekalo avgust kako bi se dobila „što realnija i potpunija slika“ teško može biti dovoljan razlog za tako kasno uključivanje građana.

Opština je, takođe, priznala da je opravdana primjedba da pojedine stavke nijesu dovoljno precizne – prije svega lokacije asfaltiranja, potpornih zidova i drugih lokalnih intervencija.

Dakle, naš tekst nije tvrdio da Opština nema pravni osnov za realizaciju projekata niti da se 21,5 miliona eura nalazi u njenoj kasi. Pitanje je bilo mnogo jednostavnije. Koliko javna rasprava zaista ima smisla ako se o godišnjem programu raspravlja u avgustu i ako građani tek tada dobijaju priliku da utiču na njegove prioritete?

Odgovor Opštine na kraju ne ruši tu dilemu. Naprotiv, priznanje da Program ubuduće treba pripremati ranije pokazuje da je ona bila sasvim opravdana.

Dobro je što je Opština reagovala i što je neke primjedbe prihvatila.

Ali bilo bi još bolje da se naredne godine građani o programu za tu godinu ne pitaju onda kada je najveći dio godine već iza njih.

SAMIR RASTODER

SPEKTAKL NA ČETIRI TOČKA KROZ LJEPOTE BIHORA

Radio Petnjica
-
0
SPEKTAKL NA ČETIRI TOČKA KROZ LJEPOTE BIHORA

Džipijada „Beauty of Bihor“ okupila ljubitelje terenske vožnje iz cijelog regiona

 Piše: Faiz Softić

Bliži se kraj ljeta, pa je vrijeme da sumiramo ovogodišnje rezultate na planu kulture, sporta i turizma, kojih je i ove godine, kao i prethodnih, u Bihoru bilo mnogo. Među događajima koji su posebno obilježili ljeto svakako je Džipijada „Beauty of Bihor“ – manifestacija koja je još jednom pokazala da prirodne ljepote Bihora, kada se spoje sa dobrom organizacijom, sportskim duhom i ljubavlju prema zavičaju, mogu privući veliki broj ljudi iz Crne Gore, dijaspore i cijelog regiona.

Ovogodišnja Džipijada bila je pravi spektakl. Na bihorskim putevima i planinskim stazama našla se impresivna kolona – oko dvije stotine džipova iz cijelog regiona. Slika terenskih vozila koja se u dugoj koloni probijaju kroz bihorske predjele bila je sama po sebi atrakcija, ali i snažna promocija kraja koji još uvijek čuva netaknutu prirodu, planinske puteve i vidike koji ostavljaju bez daha.

Duga kolona terenskih vozila kroz bihorske planinske predjele

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Karavan je iz Petnjice krenuo prema poligonu u Mrtvici, prolazeći kroz neke od najljepših predjela Bihora. Vožnja nije bila samo iskušenje za vozače i njihove mašine, nego i prilika da učesnici upoznaju krajolik koji mnogi od njih do tada nijesu imali priliku da vide iz ove perspektive. Prašina, usponi, neravan teren i kilometri planinskih puteva samo su pojačavali osjećaj avanture.

Posebnu vrijednost cijelom događaju davali su ljudi. Učesnici su stigli iz različitih krajeva Crne Gore i država regiona, a među njima je bio i veliki broj ljudi iz dijaspore. Džipijada je tako, osim sportskog i turističkog karaktera, postala i mjesto susreta, druženja i ponovnog povezivanja sa zavičajem.

Učesnici Džipijade „Beauty of Bihor“ na zajedničkoj fotografiji. 

Veliki dio zasluga za organizaciju pripada Džip klubu Bihor, na čijem je čelu Edin Medo Latić. Iza ove manifestacije stoji dobro organizovan tim od 20 osoba, koji je zajedničkim radom i velikim zalaganjem dao ključan doprinos da događaj protekne na visokom nivou. Riječ je o čovjeku koji već godinama ulaže energiju, vrijeme i sredstva kako bi ova manifestacija rasla i kako bi se o Bihoru govorilo i izvan njegovih granica. Od nekadašnjeg okupljanja zaljubljenika u terenska vozila, Džipijada je izrasla u ozbiljnu i prepoznatljivu regionalnu manifestaciju.

Tim Džip kluba Bihor – ljudi koji stoje iza organizacije Džipijade „Beauty of Bihor“.

Edin Medo Latić je i poznati bihorski biznismen koji živi i radi u Luksemburgu, gdje predvodi uglednu firmu „Chauffage Sanitaire – Bihor“. Međutim, njegova veza sa zavičajem nije ostala samo uspomena niti povremeni dolazak tokom ljeta. Naprotiv, on svojim angažmanom nastoji da Bihor promoviše i da okuplja ljude oko projekata koji ovom kraju daju novu energiju i vidljivost. O njegovom karakteru, privrženosti zavičaju i životnom putu govori i činjenica da mu je pjesnik Ferid Muratović iz Petnjice posvetio knjigu poezije „Bihorski soko“.

Džipijada nije bila samo revijalna vožnja. Na poligonu u Mrtvici uslijedio je takmičarski dio, u kojem su vozači pokazivali umijeće, brzinu, spretnost i sposobnost savladavanja zahtjevnog terena. Takmičenje je organizovano u više klasa, a najbolji su na kraju nagrađeni peharima i medaljama.

Proglašenje rezultata i dodjela priznanja najboljim učesnicima.

Brojni pehari na završnoj ceremoniji bili su nagrada najboljima, ali je najveća nagrada za organizatore bila slika velikog broja zadovoljnih učesnika i gostiju. Događaj je protekao u sportskom i prijateljskom duhu, uz druženje koje je još jednom pokazalo da ovakve manifestacije mogu biti mnogo više od samog takmičenja.

Posebna pažnja tokom cijele manifestacije posvećena je očuvanju prirode i poštovanju prostora kroz koji je karavan prolazio. Svi učesnici ispoštovali su pravila organizatora i od samog početka vozili u organizovanoj koloni, isključivo unaprijed određenim i markiranim stazama, sve do takmičarskog poligona.

Važno je naglasiti da je takmičarski poligon bio organizovan na privatnom posjedu, uz saglasnost vlasnika, tako da se takmičenje nije odvijalo nekontrolisano po prirodi niti van prostora predviđenog za ovu namjenu.

Odgovoran odnos prema prirodi nije završen posljednjom vožnjom. Već dan nakon Džipijade, tim Džip kluba Bihor vratio se na poligon, pokupio kompletno smeće i uz pomoć mašine uredio teren i vratio ga u prvobitno stanje. Želja organizatora je da iza manifestacije ostanu lijepe uspomene, prijateljstva i promocija Bihora, a ne otpad i oštećena priroda.

Džipijada „Beauty of Bihor“ je istovremeno sportska manifestacija, turistička razglednica i susret zavičaja sa dijasporom. Ona pokazuje koliko Bihor može ponuditi kada se njegove prirodne ljepote predstave na pravi način i kada iza jedne ideje stanu ljudi spremni da rade za svoj kraj.

Zato ovogodišnju Džipijadu treba pamtiti kao jedan od spektakularnijih događaja bihorskog ljeta 2026. godine – po dugoj koloni džipova, gostima iz cijelog regiona, zahtjevnim planinskim stazama, takmičarskom uzbuđenju, peharima, ali prije svega po zajedništvu i ljubavi prema Bihoru.

 Održana izložba „3D Zavičajni muzej Ganića kula i arheološki lokalitet Izlit“

Radio Petnjica
-
0
 Održana izložba „3D Zavičajni muzej Ganića kula i arheološki lokalitet Izlit“
Dana 24.08.2024. godine, sa početkom u 10:00 časova, u prostorijama JU Narodna biblioteka Rožaje – Mala sala, održana je izložba „3D Zavičajni muzej Ganića kula i arheološki lokalitet Izlit“, koju je organizovao Sekretarijat za sport, kulturu i mlade Opštine Rožaje, u saradnji sa JU Zavičajni muze „Ganića kula“.

Izložba je realizovana u okviru projekta „3D Zavičajni muzej Ganića kula i arheološki lokalitet Izlit“, uz finansijsku podršku Ministarstva kulture i medija Crne Gore.

Izložbi su prisustvovali građani i građanke Rožaja, predstavnici institucija, kao i predstavnici nevladinog sektora, koji su imali priliku da se upoznaju sa sadržajem i rezultatima projekta.

Izložbu je otvorio Armin Murić, koji je prisutne upoznao sa realizovanim aktivnostima projekta, njegovim ciljevima i značajem za očuvanje, digitalizaciju i savremenu prezentaciju kulturne baštine rožajskog kraja. Posebno je istakao značaj primjene savremenih tehnologija u predstavljanju kulturnog nasljeđa, kao i potrebu da se vrijednosti kulturne baštine sačuvaju i približe široj javnosti, posebno mlađim generacijama.

Omer Kalač, koordinator projekta, glavnu ulogu na ovoj izložbi ima zgrada muzeja,, Ganića kula, u kojoj je smještena stalna postavka. Muzej je osnovan 1991. godine sa ciljem da čuva, štiti i prezentuje muzejsku građu i kulturno-istorijsko nasljeđe Rožaja.ra

 Pored 3D modela, izložba obuhvata i 20 predmeta prikazanih u 3D videu. Ovaj  video prikaz omogućava atraktivnu i kvalitetniju prezentaciju i pruža mogućnost da se predmeti prikažu kroz različite detalje i pokrete.

Kalač je istakao da 3D model i multimedijalna izložba predstavljaju značajan iskorak u savremenoj prezentaciji kulturne baštine, jer omogućavaju da se objekti, predmeti i lokaliteti predstave na drugačiji, vizuelno atraktivniji i pristupačniji način. Posebno je naglasio da digitalizacija i izrada 3D sadržaja imaju važnu ulogu u očuvanju kulturne baštine za buduće generacije, jer omogućavaju da se podaci, vizuelni zapisi i digitalni modeli trajno sačuvaju i koriste u različite svrhe.

Takođe je istakao značaj same realizacije projekta, koji doprinosi boljoj dokumentaciji, zaštiti, promociji i dostupnosti kulturnog nasljeđa rožajskog kraja. Kroz ovakav pristup, Ganića kula, muzejski predmeti i arheološki lokalitet „Izlit“ postaju dostupniji ne samo građanima Rožaja, već i učenicima, studentima, istraživačima, turistima i široj javnosti. Posebna vrijednost projekta ogleda se u tome što se kulturna baština povezuje sa savremenim tehnologijama i novim načinima komunikacije sa publikom.

Posjetioci su imali priliku da se upoznaju sa 3D modelima Ganića kule, odabranih muzejskih predmeta i arheološkog lokaliteta „Izlit“, kao i sa fotografijama i drugim multimedijalnim sadržajima nastalim u okviru projekta.

Izložba predstavlja značajan korak ka savremenoj prezentaciji kulturne baštine rožajskog kraja, njenom očuvanju i promociji, kao i stvaranju novih mogućnosti za upoznavanje javnosti sa vrijednostima Zavičajnog muzeja „Ganića kula“ i lokaliteta „Izlit“.

REAGOVANJE I POJAŠNJENJE OPŠTINE PETNJICA POVODOM TEKSTA – „Petnjica tek u avgustu pita građane o radovima za 2026: gotovo dvije trećine godine već prošlo“

Radio Petnjica
-
0
REAGOVANJE I POJAŠNJENJE OPŠTINE PETNJICA POVODOM TEKSTA – „Petnjica tek u avgustu pita građane o radovima za 2026: gotovo dvije trećine godine već prošlo“

Povodom teksta objavljenog na portalu Radio Petnjica pod naslovom „Petnjica tek u avgustu pita građane o radovima za 2026: gotovo dvije trećine godine već prošlo“, Opština Petnjica, radi potpunog i objektivnog informisanja javnosti, smatra potrebnim da pruži nekoliko važnih pojašnjenja.

Opština Petnjica uvažava pravo medija da analizira i kritički prati rad lokalne uprave. Jednako tako, građani imaju pravo da, pored kritičkog osvrta, dobiju potpune i precizne informacije o tome na koji način se javni radovi planiraju, finansiraju i realizuju na teritoriji opštine.

Nacrt Programa javnih radova upućen je na javnu raspravu u avgustu prvenstveno zbog činjenice da tokom prvog dijela godine nijesu bili konačno poznati svi podaci o dinamici, vrijednosti i izvorima finansiranja značajnog broja kapitalnih projekata koji se na teritoriji Petnjice realizuju preko nadležnih državnih institucija i iz drugih izvora van Budžeta Opštine.

Među takvim projektima je i jedan od najznačajnijih infrastrukturnih projekata za našu opštinu – regulacija korita rijeke Popče i izgradnja kanalizacione mreže za centar Petnjice, planirane vrijednosti 6.497.360,90 eura, za čiju realizaciju je tokom godine bilo potrebno sačekati dodatne informacije i odluke nadležnih državnih organa.

Slična situacija postoji i kod projekta rekonstrukcije gradskog vodovoda. Nadležni državni organ je u prethodnom periodu dva puta raspisivao postupak za izbor izvođača, a najavljeno je i ponovno raspisivanje tendera. Opština i dalje očekuje nastavak postupka i konačno definisanje dinamike realizacije ovog veoma važnog projekta.

Istovremeno, očekuju se i dodatne informacije o finansijskoj podršci Ministarstva poljoprivrede, kao i o drugim projektima i obavezama koje se realizuju u saradnji sa nadležnim državnim institucijama. Upravo zbog činjenice da početkom godine nijesu bili poznati svi relevantni podaci o tim projektima, Opština je nastojala da Program javnih radova javnosti ponudi u trenutku kada se može prikazati što realnija i potpunija slika investicionih aktivnosti za 2026. godinu.

Cilj, dakle, nije bio da se javnosti naknadno predstavi nešto što je već završeno, već da Program, pored aktivnosti finansiranih iz lokalnog budžeta, obuhvati i projekte čija realizacija i finansiranje zavise od odluka i procedura državnih institucija i drugih partnera.

O razlozima takvog pristupa upoznati su i učesnici javne rasprave, a isto pojašnjenje ovom prilikom dajemo i široj javnosti.

Kada je riječ o obavezama Opštine Petnjica, aktivnosti za koje su obezbijeđena sredstva i ispunjeni tehnički, imovinsko-pravni i proceduralni uslovi realizuju se u skladu sa usvojenim Budžetom i utvrđenom dinamikom. Kao i kod svakog kapitalnog programa, dinamika pojedinačnih projekata zavisi od stepena pripremljenosti dokumentacije, sprovedenih postupaka javnih nabavki, rješavanja imovinsko-pravnih pitanja i drugih zakonom propisanih procedura.

PROGRAM JAVNIH RADOVA NIJE BUDŽET OPŠTINE

Prije svega, potrebno je napraviti jasnu razliku između Budžeta Opštine Petnjica za 2026. godinu i Programa javnih radova.

Budžet Opštine Petnjica za 2026. godinu usvojen je krajem 2025. godine i predstavlja osnovni finansijski akt Opštine. Program javnih radova ne donosi novi budžet, niti omogućava trošenje sredstava mimo usvojenih budžetskih pozicija.

Program predstavlja objedinjeni pregled značajnijih infrastrukturnih, komunalnih i razvojnih aktivnosti koje se tokom 2026. godine realizuju ili planiraju na teritoriji Petnjice, uključujući i velike kapitalne projekte koje finansiraju državne institucije.

Zbog toga je u Nacrtu jasno navedeno da ukupna vrijednost obuhvaćenih projekata iznosi 21.515.718,82 eura, od čega se 3.533.033,00 eura odnosi na sredstva Budžeta Opštine Petnjica, dok 17.982.685,82 eura predstavljaju sredstva državnih institucija.

Dakle, Opština ni u jednom trenutku nije predstavila da raspolaže sa 21,5 miliona eura sopstvenih investicionih sredstava. Naprotiv, izvori finansiranja su namjerno posebno iskazani kako bi građani i odbornici imali jasan pregled ko finansira svaki projekat.

Uključivanje državnih kapitalnih projekata nije „uvećavanje cifre na papiru“, već način da građani i Skupština na jednom mjestu imaju pregled najznačajnijih javnih radova koji se realizuju na teritoriji opštine Petnjica.

PROGRAM JAVNIH RADOVA I PROGRAM UREĐENJA PROSTORA NIJESU ISTOVJETNI AKTI

Radi potpunog informisanja javnosti potrebno je ukazati i na još jednu važnu činjenicu.

U objavljenom tekstu Program javnih radova Opštine Petnjica poredi se sa programima uređenja prostora koje su pojedine druge opštine pripremale i stavljale na javnu raspravu u ranijem periodu godine.

Međutim, riječ je o programskim aktima koji nijesu istovjetni po sadržaju i svrsi, pa njihovo direktno izjednačavanje i poređenje isključivo prema datumu održavanja javne rasprave ne daje potpunu i metodološki preciznu sliku.

Program javnih radova Opštine Petnjica prvenstveno daje pregled infrastrukturnih, komunalnih i investicionih aktivnosti koje se realizuju ili planiraju na teritoriji opštine, dok je Program uređenja prostora poseban dokument iz oblasti planiranja i uređenja prostora.

Dobra praksa drugih lokalnih samouprava može i treba da bude predmet pažnje Opštine Petnjica, posebno kada je riječ o ranijem uključivanju javnosti. Međutim, prilikom poređenja potrebno je jasno navesti koji se dokumenti porede i kakva je njihova sadržinska i planska funkcija, kako se kod građana ne bi stvarao utisak da se radi o potpuno istim aktima.

ZAŠTO JE PROGRAM PRIPREMLJEN TOKOM GODINE?

Program javnih radova prethodnih godina takođe je donošen tokom godine. To nije činjeno sa namjerom da se javnost isključi iz procesa odlučivanja.

Značajan dio investicija u Petnjici finansira se van opštinskog budžeta – kroz državni kapitalni budžet, nadležna ministarstva i uprave, međunarodne programe i donatorska sredstva.

Za dio takvih projekata početkom godine nijesu konačno poznati svi podaci: odobrena sredstva, vrijednost projekta, dinamika realizacije, rezultati tenderskih postupaka ili stepen spremnosti dokumentacije.

Dosadašnja praksa bila je da se sačeka pouzdanija slika o tim izvorima kako Program ne bi sadržao samo spisak želja, već projekte za koje postoji realna mogućnost realizacije.

To je obrazloženje dosadašnje prakse, ali ne znači da nema prostora da ona bude unaprijeđena.

I na održanoj javnoj raspravi građani i predstavnici političkih subjekata sugerisali su da Program ubuduće treba pripremati početkom godine. Opština tu sugestiju prihvata, a naknadno odobrene projekte i sredstva moguće je tokom godine evidentirati kroz odgovarajuće izmjene i dopune.

 

RADOVI SE NE IZVODE NA OSNOVU „NACRTA IZ AVGUSTA“

Posebno je važno otkloniti utisak da su se projekti do avgusta realizovali bez odgovarajućeg osnova, a da se sada naknadno traži saglasnost javnosti.

Realizacija projekata zasniva se na usvojenom Budžetu Opštine, državnom kapitalnom budžetu kada je riječ o državnim projektima, projektno-tehničkoj dokumentaciji, javnim nabavkama, ugovorima, dozvolama i drugim aktima propisanim za konkretan projekat.

Program javnih radova ne može zamijeniti nijedan od tih postupaka.

Prema tome, činjenica da je određeni projekat već u realizaciji ne znači da se realizuje bez pravnog ili finansijskog osnova.

Program ima i funkciju da javnosti pruži objedinjenu sliku svega značajnijeg što se tokom godine realizuje na teritoriji opštine.

PUT BIOČA–PETNJICA JE DIO PROGRAMA JAVNIH RADOVA, A JAVNA RASPRAVA NIJE RASPRAVA O TOM PUTU

U objavljenom tekstu, kroz formulaciju „javna rasprava o putu na kojem se već uveliko radi“, stvara se pogrešan utisak o predmetu javne rasprave.

Javna rasprava koju je organizovala Opština Petnjica nije javna rasprava o projektu rekonstrukcije regionalnog puta Bioča–Petnjica, niti Opština kroz Program javnih radova odlučuje o ugovoru, tehničkim rješenjima ili izvođenju tog državnog projekta.

Predmet javne rasprave je Nacrt Programa javnih radova u Opštini Petnjica za 2026. godinu kao cjelovit programski dokument, kojim se daje pregled značajnijih infrastrukturnih, komunalnih i razvojnih aktivnosti koje se tokom godine realizuju ili planiraju na teritoriji opštine.

U skladu sa takvom koncepcijom Programa, u njemu su prikazani i značajni kapitalni projekti koje na teritoriji Petnjice realizuju državne institucije. Upravo je to jasno navedeno i u samom Nacrtu Programa.

Zbog toga je potpuno opravdano da se u Programu nalazi i rekonstrukcija regionalnog puta Bioča–Petnjica, bez obzira na činjenicu što je realizacija tog projekta započeta ranije.

Izostavljanje jednog od najvećih infrastrukturnih projekata koji se tokom 2026. godine izvodi na teritoriji opštine samo zato što je njegov investitor država ili zato što su radovi već započeti značilo bi da građanima i Skupštini dajemo nepotpunu sliku investicionih aktivnosti u Petnjici.

Drugim riječima, uključivanje projekta Bioča–Petnjica u Program ne znači da se u avgustu od građana traži saglasnost da li taj put treba graditi, niti se javnom raspravom ponovo odlučuje o projektu koji vodi Uprava za saobraćaj.

Njegovo navođenje ima drugu svrhu – da se u godišnjem Programu evidentira jedan od najznačajnijih javnih radova koji se realizuje na teritoriji opštine, da se jasno prikaže ko je investitor i iz kojeg izvora se finansira, te da građani i odbornici imaju cjelovit pregled kapitalnih ulaganja na području Petnjice.

Građani na javnoj raspravi istovremeno imaju puno pravo da ukažu na pitanja koja se odnose na lokalnu zajednicu – dinamiku radova, pristupe naseljima, bezbjednost saobraćaja, probleme na terenu i druge posljedice izvođenja projekta. To, međutim, treba jasno razlikovati od odlučivanja o samom državnom projektu i već zaključenim ugovornim obavezama.

Kada je riječ o vrijednosti projekta, u Nacrtu Programa korišćen je iznos od 11 miliona eura, dok je Uprava za saobraćaj 12. juna 2026. godine objavila ažurirani podatak da vrijednost rekonstrukcije dionice duge oko devet kilometara iznosi 11,7 miliona eura. Konačni Prijedlog Programa biće usklađen sa posljednjim zvaničnim podatkom državnog investitora.

Dakle, ovdje nije riječ o „javnoj raspravi o putu koji se već gradi“, već o javnoj raspravi o Programu javnih radova, u kojem taj put, kao jedan od najvećih projekata koji se realizuju na teritoriji Petnjice, opravdano mora biti prikazan radi potpunog i transparentnog informisanja javnosti.

ASFALTIRANJE, POTPORNI ZIDOVI I DRUGE LOKALNE INTERVENCIJE

Primjedba da bi kod pojedinih budžetskih stavki trebalo preciznije navesti lokacije i prioritetne putne pravce jeste opravdana.

Za modernizaciju puteva, sanaciju klizišta, potporne zidove i druge lokalne intervencije Budžetom su utvrđene ukupne pozicije.

Konačan raspored pojedinih radova zavisi od stanja na terenu, hitnosti intervencije, broja korisnika, riješenih imovinsko-pravnih odnosa, tehničke spremnosti, postupaka javnih nabavki i raspoloživih sredstava.

To ne znači da se sredstva mogu raspoređivati proizvoljno.

Na javnoj raspravi upravo su građani tražili da se, gdje je moguće, preciznije odrede putni pravci i lokacije potpornih zidova. Sugestija je evidentirana i biće razmotrena prilikom pripreme konačnog Prijedloga Programa.

To je konkretan primjer da javna rasprava ima smisao i da može uticati na sadržaj dokumenta.

ZAŠTO JE ZA PROJEKTNU DOKUMENTACIJU PLANIRANO 385.000 EURA?

Posebno je komentarisana budžetska pozicija od 385.000 eura za izradu projektno-tehničke dokumentacije.

Iz te pozicije finansiraju se glavni projekti, revizije, geodetske podloge, elaborati eksproprijacije, preprojektovanja i druge stručne podloge bez kojih nije moguće kvalitetno pripremiti kapitalni projekat niti ga kandidovati prema državnom budžetu, fondovima i drugim izvorima finansiranja.

Veći broj prioritetnih projekata već je pojedinačno naveden u Nacrtu.

Preostali dio pozicije nije novac koji se može trošiti proizvoljno, već sredstva namijenjena za dodatnu dokumentaciju za projekte koji tokom godine dostignu potreban stepen spremnosti ili za koje se otvore mogućnosti finansiranja.

Svaki pojedinačni izdatak mora biti u okviru usvojenog Budžeta i realizovan kroz propisanu proceduru.

JAVNA RASPRAVA JE BILA OTVORENA ZA SVE

Za učešće u javnoj raspravi bili su pozvani građani, mjesne zajednice, privredna društva, nevladine organizacije i političke partije, uz mogućnost neposrednog učešća i dostavljanja prijedloga i sugestija.

Na raspravi sa građanima i mjesnim zajednicama iznesena su konkretna pitanja i prijedlozi. U terminu predviđenom za NVO nije bilo prisutnih predstavnika nevladinog sektora, dok su u raspravi sa političkim partijama učestvovali predstavnici SPP-a i SDP-a.

Razgovaralo se o lokalnim putevima, asfaltiranju, ulici kod džamije, gradskom vodovodu, parku iznad Opštine, objektu za vatrogasnu i komunalnu službu, putu prema granici sa Srbijom, regulaciji Popče, eksproprijaciji i drugim projektima.

Između ostalog, predloženo je da se Program ubuduće priprema ranije, da se preciziraju prioriteti asfaltiranja i lokacije potpornih zidova, kao i da se javnosti prikaže stepen realizacije planiranih aktivnosti.

Sve sugestije su evidentirane i opravdani prijedlozi biće razmotreni prije utvrđivanja konačnog Prijedloga Programa.

JAVNOST IMA PRAVO DA PITA – A OPŠTINA OBAVEZU DA ODGOVORI

Građani imaju puno pravo da pitaju gdje će se asfaltirati, zašto neki projekat kasni, koliko košta, ko ga finansira, zbog čega nijesu riješeni imovinsko-pravni odnosi i kada se može očekivati realizacija.

Mediji imaju isto pravo da ta pitanja postavljaju javno.

Opština Petnjica od takvih pitanja ne bježi.

Tamo gdje postoji opravdana kritika, treba je prihvatiti. Tamo gdje postoji dobra sugestija, treba je razmotriti i primijeniti. U konkretnom slučaju, smatramo opravdanom sugestiju da se godišnji Program ubuduće priprema ranije, kao i da se, gdje za to postoje uslovi, pojedine lokacije i prioriteti preciznije definišu.

Ali prihvatanje opravdanih primjedbi ne znači da treba prihvatiti zaključak da se javni radovi u Petnjici planiraju i realizuju bez kontrole i javnosti.

Petnjica je opština sa ograničenim sopstvenim finansijskim mogućnostima, ali se na njenoj teritoriji danas realizuju i pripremaju projekti čija vrijednost višestruko prevazilazi njene godišnje investicione kapacitete.

Put Bioča–Petnjica, regulacija rijeke Popče i kanalizaciona mreža, rekonstrukcija gradskog vodovoda, lokalni putevi i vodovodi, mostovi, gradske saobraćajnice, javni i komunalni objekti nijesu samo stavke u tabeli.

Iza njih stoje godine izrade dokumentacije, obezbjeđivanja sredstava, kandidovanja projekata, rješavanja imovinsko-pravnih odnosa, saradnje sa državnim institucijama i sprovođenja postupaka javnih nabavki.

Zato smatramo da javnost ima pravo da zna i šta kasni i zbog čega kasni, ali jednako tako i šta je urađeno, šta se trenutno radi i šta je pripremljeno za narednu fazu realizacije.

Opština Petnjica će nastaviti da svoj rad izlaže javnosti, odgovara na pitanja građana i medija i unapređuje procedure tamo gdje se pokaže da mogu biti bolje.

Kritika je legitiman i potreban dio javnog života kada je zasnovana na činjenicama.

Od lokalne uprave se s pravom očekuju odgovornost i transparentnost. Isto tako, od javnog informisanja očekujemo potpun kontekst i jednaku spremnost da se javnosti predstave i problemi i rezultati.

Na opravdanu primjedbu odgovorićemo korekcijom. Na pitanje – činjenicom. A rezultate rada Opštine Petnjica nastavićemo da predstavljamo javno i odgovorno.

OPŠTINA PETNJICA

 

Dragaš na Forumu generalnih direktora CIGRE u Parizu

Radio Petnjica
-
0
Dragaš na Forumu generalnih direktora CIGRE u Parizu

Generalni direktor Elektroprivrede Crne Gore, Zdravko Dragaš, učestvovao je na prestižnom CIGRE CEO forumu, koji se održava u Parizu, u okviru CIGRE 2026 Paris Session. Forum okuplja rukovodioce vodećih evropskih energetskih kompanija, a ove godine je posvećen temi „Regulacija elektroenergetskog sektora i energetska tranzicija“.

Učešće na ovom događaju, kojem je, uz generalnog direktora prisustvovao i  i izvršni rukovodilac Direkcije za Razvoj i investicije Ivan Mrvaljević,  poslužilo je kao prilika da EPCG bude dio razgovora koji se na najvišem nivou vodi o pitanjima koja danas određuju pravac razvoja energetike, od regulatornog okvira i ubrzane integracije obnovljivih izvora energije, preko sigurnosti snabdijevanja, sve do razvoja elektroenergetske infrastrukture i investicija neophodnih za uspješnu energetsku tranziciju.

Za EPCG, kao nosioca razvoja crnogorskog elektroenergetskog sektora, ove teme imaju poseban značaj. Energetska tranzicija istovremeno otvara prostor za nove investicije, tehnološku modernizaciju i snažnije korišćenje domaćih energetskih potencijala, ali pred kompanije i donosioce odluka postavlja i pitanje kako obezbijediti stabilan i predvidiv regulatorni ambijent za realizaciju takvih projekata.

„Energetska tranzicija za Crnu Goru nije pitanje izbora, već pitanje odgovornosti i razvoja. Naša obaveza je da domaće energetske potencijale pretvorimo u nove proizvodne kapacitete, modernu infrastrukturu i dugoročnu energetsku sigurnost” , naveo je Dragaš i dodao: “EPCG želi da bude predvodnik tog procesa, ali za velike investicije potrebni su stabilan regulatorni okvir, jasna pravila i snažna saradnja svih aktera. Učešće na CIGRE forumu potvrđuje da želimo da iskustva i najbolje prakse iz Evrope i svijeta pretočimo u konkretne projekte koji će jačati EPCG i poziciju Crne Gore u regionalnom i evropskom energetskom prostoru.”

Učešće na Forumu predstavlja priliku za direktne razgovore sa predstavnicima vodećih energetskih kompanija i međunarodnim stručnjacima, razmjenu stavova o ključnim izazovima sektora, ali i sagledavanje novih pristupa i iskustava koji mogu doprinijeti unapređenju poslovanja i razvojnih politika EPCG. Poseban fokus bio je na rješenjima koja mogu podržati realizaciju budućih investicija i dodatno ojačati ulogu Crne Gore u regionalnom energetskom sistemu.

CIGRE 2026 Paris Session vodeći je globalni događaj CIGRE, posvećen elektroenergetskim sistemima, koji svake dvije godine okuplja međunarodne stručnjake, predstavnike elektroenergetskih kompanija, donosioce odluka i druge ključne aktere sektora. Učešćem na ovom skupu EPCG nastavlja da svoja razvojna opredjeljenja povezuje sa savremenim evropskim i globalnim trendovima, sa jasnim fokusom na sigurnu, održivu i investiciono snažnu energetsku budućnost Crne Gore.

 

123...1.010Stranica 1 of 1.010