Opština Petnjica tek u avgustu organizuje javnu raspravu o Programu javnih radova za 2026. godinu, vrijednom čak 21,5 miliona eura. Na dan kada građani, mjesne zajednice, privrednici, nevladine organizacije i političke partije budu pozvani da kažu šta misle o planiranim radovima, gotovo 65 odsto godine na koju se program odnosi već će biti iza njih.
To otvara jednostavno, ali važno pitanje. Čemu služi javna rasprava ako se o godišnjem programu raspravlja kada je ostalo tek nešto više od četiri mjeseca do kraja godine, a pojedini projekti iz dokumenta već se mjesecima realizuju?
Sekretarijat za lokalnu upravu Opštine Petnjica Program javne rasprave donio je 7. avgusta. Za 24. avgust u 9.30 časova zakazana je rasprava sa mjesnim zajednicama i građanima, u 11 časova sa privrednim društvima i NVO, a u 12.30 časova sa političkim partijama. Primjedbe, predlozi i sugestije mogu se dostaviti i Sekretarijatu za lokalnu upravu.
Nacrt Programa obuhvata građevinske, komunalne, vodoprivredne, saobraćajne, energetske i projektantske aktivnosti, kao i projekte koje na teritoriji Petnjice finansiraju državne institucije. Sam dokument navodi da je izrađen na osnovu budžeta za 2026, ranije pripremljene tehničke dokumentacije, ali i „započetih postupaka i projekata“.
Upravo je ta formulacija važna, jer pokazuje da dokument koji se u avgustu nalazi pred građanima nije samo program onoga što tek treba uraditi, već i pregled projekata o kojima su odluke već donesene ili su radovi već počeli.
21,5 MILIONA NA PAPIRU, ALI VIŠE OD 83 ODSTO NIJE NOVAC OPŠTINE
Ukupna vrijednost Programa je 21.515.718,82 eura. Od toga bi iz budžeta Opštine Petnjica bilo finansirano 3.533.033 eura, odnosno 16,42 odsto, dok čak 17.982.685,82 eura ili 83,58 odsto predstavljaju sredstva državnih institucija. Donacije nijesu planirane.
Praktično, cjelokupni državni dio od gotovo 18 miliona odnosi se na samo tri velika projekta: rekonstrukciju puta Bioča–Petnjica, za koju je u petnjičkom nacrtu navedeno 11 miliona eura, regulaciju korita rijeke Popče i kanalizacionu mrežu za centar Petnjice od 6.497.360,90 eura i rekonstrukciju gradskog vodovoda od 485.324,92 eura.
To znači da je za ocjenu stvarnih investicionih mogućnosti lokalne uprave mnogo relevantniji iznos od 3,53 miliona eura koji finansira sama Opština nego ukupna cifra od 21,5 miliona.
JAVNA RASPRAVA O PUTU NA KOJEM SE VEĆ UVELIKO RADI
Posebno pitanje predstavlja rekonstrukcija puta Bioča–Petnjica.
U Nacrtu Programa taj projekat vodi se kao javni rad za 2026. godinu u vrijednosti od 11 miliona eura. Međutim, rekonstrukcija je počela još u avgustu prošle godine, a Uprava za saobraćaj je 12. juna 2026. objavila da se radovi izvode na dionici dugoj oko devet kilometara i da projekat vrijedi 11,7 miliona eura.
Tako se nameću dva pitanja. Prvo, kakav stvarni uticaj građani na javnoj raspravi 24. avgusta mogu imati na projekat koji je tada već više od godinu u fazi realizacije? Drugo, zbog čega Nacrt Programa Opštine navodi vrijednost od 11 miliona, dok Uprava za saobraćaj, kao državni investitor, govori o 11,7 miliona eura?
Slična dilema postoji i kod projektne dokumentacije. Još krajem januara javno je saopšteno da je dokumentacija za put Petnjica–Savin Bor–granica sa Srbijom u završnoj fazi, kao i da se radi na ugovaranju projektne dokumentacije za nekoliko lokalnih putnih pravaca. Ti projekti sada se pojavljuju kao stavke Nacrta Programa o kojem tek slijedi javna rasprava.
DRUGE OPŠTINE O GODIŠNJIM PROGRAMIMA RASPRAVLJAJU RANIJE
Zakon o lokalnoj samoupravi propisuje da se prije donošenja planova i programa za pojedine oblasti mora obezbijediti učešće zainteresovane javnosti i da javna rasprava ne može trajati kraće od 15 dana.
Samo održavanje rasprave u avgustu zato ne znači automatski da je postupak nezakonit. Međutim, uporedna praksa drugih lokalnih uprava pokazuje koliko je termin u Petnjici neuobičajen.
Bar je javnu raspravu o Programu uređenja prostora za 2026. organizovao od 20. novembra do 5. decembra 2025. godine, dakle prije početka godine na koju se program odnosi. Ulcinj je raspravu otvorio 27. novembra 2025. Tuzi je nacrt programa za 2026. objavio 6. marta, a Mojkovac javnu raspravu otvorio 30. aprila.
Ni u drugim gradovima praksa nije uvijek primjerena. Podgorica je Program uređenja prostora za 2026. usvajala sa velikim zakašnjenjem i zbog toga bila predmet javne kritike, ali je javna rasprava o nacrtu ipak završena još sredinom januara — više od pola godine prije rasprave koja se sada organizuje u Petnjici.
Pritom, kašnjenje godišnjeg Programa javnih radova u Petnjici nije novost. Program za 2024. objavljen je u Službenom listu 19. jula te godine, za 2025. tek 11. avgusta, dok je Program javnih radova za 2023. objavljen čak 19. oktobra 2023. godine.
ŠTA JE SVE PLANIRANO
Nacrtom su obuhvaćene sljedeće stavke:
-
Putevi i saobraćaj: održavanje lokalnih puteva 60.000 eura; zimsko održavanje 30.000; krpljenje oštećenog asfalta 200.000; modernizacija i asfaltiranje puteva 779.900; nastavak saobraćajnice džamija–Vunovlačara 250.000; most na Popči na pravcu Plandište–Trpezi 155.315; cjevovodni propusti 10.000; probijanje puteva 15.000; sanacija klizišta i potporni zidovi 140.000; rekonstrukcija puta Bioča–Petnjica 11 miliona eura. Ukupno: 12.640.215 eura.
Vodovodi i kanalizacija: regulacija Popče i kanalizaciona mreža 6.497.360,90 eura; rekonstrukcija gradskog vodovoda 485.324,92; vodovod Murovsko vrelo 40.000; Dobrodole 10.000; Javorova 140.000; Donja Vrbica 45.000; podrška individualnim gazdinstvima za vodovode 15.000 i novi vodovod Ravni 40.000. Ukupno: 7.272.685,82 eura.Javna rasvjeta i javni prostori: druga faza LED rasvjete 60.000 eura; gradski trg 241.758; park iznad Opštine 85.000; deponija 90.000; sportska infrastruktura 150.000; trafostanica za komunalni otpad 41.060; objekat za komunalne djelatnosti i službu zaštite 240.000; građevinski materijal 30.000; beton 30.000 i participacija za EU projekat „Gora“ 250.000 eura.
Projektna dokumentacija: za ovu namjenu predviđeno je još 385.000 eura. Među preciziranijim poslovima su projekti puteva Petnjica–Godočelje–Azane, Kraka–škola–Agovska Rijeka i Kutnje Brdo–ambulanta Trpezi, njihove revizije i elaborati eksproprijacije, projekat ulice kod Pošte, projekat i revizija puta Lagatori–Savin Bor–granica sa Srbijom, projekat gradskog trga, sportskih terena na Lazama, objekta Vatrogasnog doma i komunalnih djelatnosti i uređenja zelenih površina u centru. Za tih 13 konkretno navedenih podprojekata iskazano je 210.942,38 eura.
Međutim, od ukupnih 385.000 eura za projektnu dokumentaciju čak 174.057,62 eura nije vezano za konkretno imenovane podprojekte. Dokument navodi da će taj novac biti korišćen za dodatne revizije, geodetske podloge, elaborate eksproprijacije, dopune tehničke dokumentacije i druge pripremne aktivnosti „po prioritetima organa uprave i mjesnih zajednica“.
GDJE SU DIONICE, LOKACIJE I ROKOVI?
Osim zakašnjelog donošenja programa, problem predstavlja i nivo preciznosti pojedinih stavki.
Za asfaltiranje je predviđeno čak 779.900 eura, ali u Nacrtu nijesu navedene konkretne dionice. Za potporne zidove i sanaciju klizišta planirano je 140.000 eura, ali nijesu navedene lokacije. Stavka „deponija“ iznosi 90.000 eura bez detaljnijeg opisa konkretnih radova, dok je 150.000 eura namijenjeno „sportskoj infrastrukturi“, takođe bez navođenja terena ili objekata.
Po 30.000 eura planirano je za građevinski materijal i beton, ali bez količina, lokacija i preciznog pregleda zahvata.
Upravo bi javna rasprava trebalo da služi tome da građani mogu da pitaju gdje će se asfaltirati, koje klizište će biti prioritet, u koje sportske objekte ide 150.000 eura i na koji način će biti potrošen svaki euro javnog novca.
Ali takva pitanja imaju puni smisao prije nego što počne realizacija godišnjeg programa, a ne kada se godina približava posljednjoj trećini.
BUDŽET POSTOJI OD DECEMBRA – ZAŠTO PROGRAM ČEKA AVGUST?
Dodatnu težinu cijeloj priči daje činjenica da je Budžet Opštine Petnjica za 2026. godinu donesen krajem 2025. i objavljen u Službenom listu 31. decembra, dok sam Nacrt Programa javnih radova navodi da je upravo taj budžet jedna od osnova za njegovo donošenje.
Zato ostaje pitanje zbog čega je trebalo čekati avgust da bi građani dobili priliku da razgovaraju o tome šta će se graditi i finansirati tokom 2026.
Nije, dakle, ključno samo da li je ispunjena formalna obaveza da javna rasprava traje najmanje 15 dana. Mnogo važnije pitanje jeste da li građani u toj raspravi imaju stvarnu mogućnost da utiču na odluke.
Jer javna rasprava ne bi trebalo da bude procedura kojom se naknadno potvrđuje ono što je već odlučeno, ugovoreno ili počelo da se gradi.
Ako je program godišnji, onda bi i građani trebalo da budu pitani prije ili na početku te godine — a ne kada je gotovo dvije trećine godine već iza njih.
SAMIR RASTODER
This story was produced with the financial support of the European Union under the SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans project, implemented by Center for Democratic Transition (CDT). The content is the sole responsibility of the author, and does not necessarily reflect the views, opinions, or values of the European Union or Center for Democratic Transition (CDT).
Ova priča je nastala uz finansijsku podršku Evropske unije u okviru projekta SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans, koji sprovodi Centar za demokratsku tranziciju (CDT). Sadržaj je isključiva odgovornost autora i ne odražava nužno stavove, mišljenja ili vrijednosti Evropske unije ili Centra za demokratsku tranziciju (CDT).
