Povodom teksta objavljenog na portalu Radio Petnjica pod naslovom „Petnjica tek u avgustu pita građane o radovima za 2026: gotovo dvije trećine godine već prošlo“, Opština Petnjica, radi potpunog i objektivnog informisanja javnosti, smatra potrebnim da pruži nekoliko važnih pojašnjenja.
Opština Petnjica uvažava pravo medija da analizira i kritički prati rad lokalne uprave. Jednako tako, građani imaju pravo da, pored kritičkog osvrta, dobiju potpune i precizne informacije o tome na koji način se javni radovi planiraju, finansiraju i realizuju na teritoriji opštine.
Nacrt Programa javnih radova upućen je na javnu raspravu u avgustu prvenstveno zbog činjenice da tokom prvog dijela godine nijesu bili konačno poznati svi podaci o dinamici, vrijednosti i izvorima finansiranja značajnog broja kapitalnih projekata koji se na teritoriji Petnjice realizuju preko nadležnih državnih institucija i iz drugih izvora van Budžeta Opštine.
Među takvim projektima je i jedan od najznačajnijih infrastrukturnih projekata za našu opštinu – regulacija korita rijeke Popče i izgradnja kanalizacione mreže za centar Petnjice, planirane vrijednosti 6.497.360,90 eura, za čiju realizaciju je tokom godine bilo potrebno sačekati dodatne informacije i odluke nadležnih državnih organa.
Slična situacija postoji i kod projekta rekonstrukcije gradskog vodovoda. Nadležni državni organ je u prethodnom periodu dva puta raspisivao postupak za izbor izvođača, a najavljeno je i ponovno raspisivanje tendera. Opština i dalje očekuje nastavak postupka i konačno definisanje dinamike realizacije ovog veoma važnog projekta.
Istovremeno, očekuju se i dodatne informacije o finansijskoj podršci Ministarstva poljoprivrede, kao i o drugim projektima i obavezama koje se realizuju u saradnji sa nadležnim državnim institucijama. Upravo zbog činjenice da početkom godine nijesu bili poznati svi relevantni podaci o tim projektima, Opština je nastojala da Program javnih radova javnosti ponudi u trenutku kada se može prikazati što realnija i potpunija slika investicionih aktivnosti za 2026. godinu.
Cilj, dakle, nije bio da se javnosti naknadno predstavi nešto što je već završeno, već da Program, pored aktivnosti finansiranih iz lokalnog budžeta, obuhvati i projekte čija realizacija i finansiranje zavise od odluka i procedura državnih institucija i drugih partnera.
O razlozima takvog pristupa upoznati su i učesnici javne rasprave, a isto pojašnjenje ovom prilikom dajemo i široj javnosti.
Kada je riječ o obavezama Opštine Petnjica, aktivnosti za koje su obezbijeđena sredstva i ispunjeni tehnički, imovinsko-pravni i proceduralni uslovi realizuju se u skladu sa usvojenim Budžetom i utvrđenom dinamikom. Kao i kod svakog kapitalnog programa, dinamika pojedinačnih projekata zavisi od stepena pripremljenosti dokumentacije, sprovedenih postupaka javnih nabavki, rješavanja imovinsko-pravnih pitanja i drugih zakonom propisanih procedura.
PROGRAM JAVNIH RADOVA NIJE BUDŽET OPŠTINE
Prije svega, potrebno je napraviti jasnu razliku između Budžeta Opštine Petnjica za 2026. godinu i Programa javnih radova.
Budžet Opštine Petnjica za 2026. godinu usvojen je krajem 2025. godine i predstavlja osnovni finansijski akt Opštine. Program javnih radova ne donosi novi budžet, niti omogućava trošenje sredstava mimo usvojenih budžetskih pozicija.
Program predstavlja objedinjeni pregled značajnijih infrastrukturnih, komunalnih i razvojnih aktivnosti koje se tokom 2026. godine realizuju ili planiraju na teritoriji Petnjice, uključujući i velike kapitalne projekte koje finansiraju državne institucije.
Zbog toga je u Nacrtu jasno navedeno da ukupna vrijednost obuhvaćenih projekata iznosi 21.515.718,82 eura, od čega se 3.533.033,00 eura odnosi na sredstva Budžeta Opštine Petnjica, dok 17.982.685,82 eura predstavljaju sredstva državnih institucija.
Dakle, Opština ni u jednom trenutku nije predstavila da raspolaže sa 21,5 miliona eura sopstvenih investicionih sredstava. Naprotiv, izvori finansiranja su namjerno posebno iskazani kako bi građani i odbornici imali jasan pregled ko finansira svaki projekat.
Uključivanje državnih kapitalnih projekata nije „uvećavanje cifre na papiru“, već način da građani i Skupština na jednom mjestu imaju pregled najznačajnijih javnih radova koji se realizuju na teritoriji opštine Petnjica.
PROGRAM JAVNIH RADOVA I PROGRAM UREĐENJA PROSTORA NIJESU ISTOVJETNI AKTI
Radi potpunog informisanja javnosti potrebno je ukazati i na još jednu važnu činjenicu.
U objavljenom tekstu Program javnih radova Opštine Petnjica poredi se sa programima uređenja prostora koje su pojedine druge opštine pripremale i stavljale na javnu raspravu u ranijem periodu godine.
Međutim, riječ je o programskim aktima koji nijesu istovjetni po sadržaju i svrsi, pa njihovo direktno izjednačavanje i poređenje isključivo prema datumu održavanja javne rasprave ne daje potpunu i metodološki preciznu sliku.
Program javnih radova Opštine Petnjica prvenstveno daje pregled infrastrukturnih, komunalnih i investicionih aktivnosti koje se realizuju ili planiraju na teritoriji opštine, dok je Program uređenja prostora poseban dokument iz oblasti planiranja i uređenja prostora.
Dobra praksa drugih lokalnih samouprava može i treba da bude predmet pažnje Opštine Petnjica, posebno kada je riječ o ranijem uključivanju javnosti. Međutim, prilikom poređenja potrebno je jasno navesti koji se dokumenti porede i kakva je njihova sadržinska i planska funkcija, kako se kod građana ne bi stvarao utisak da se radi o potpuno istim aktima.
ZAŠTO JE PROGRAM PRIPREMLJEN TOKOM GODINE?
Program javnih radova prethodnih godina takođe je donošen tokom godine. To nije činjeno sa namjerom da se javnost isključi iz procesa odlučivanja.
Značajan dio investicija u Petnjici finansira se van opštinskog budžeta – kroz državni kapitalni budžet, nadležna ministarstva i uprave, međunarodne programe i donatorska sredstva.
Za dio takvih projekata početkom godine nijesu konačno poznati svi podaci: odobrena sredstva, vrijednost projekta, dinamika realizacije, rezultati tenderskih postupaka ili stepen spremnosti dokumentacije.
Dosadašnja praksa bila je da se sačeka pouzdanija slika o tim izvorima kako Program ne bi sadržao samo spisak želja, već projekte za koje postoji realna mogućnost realizacije.
To je obrazloženje dosadašnje prakse, ali ne znači da nema prostora da ona bude unaprijeđena.
I na održanoj javnoj raspravi građani i predstavnici političkih subjekata sugerisali su da Program ubuduće treba pripremati početkom godine. Opština tu sugestiju prihvata, a naknadno odobrene projekte i sredstva moguće je tokom godine evidentirati kroz odgovarajuće izmjene i dopune.
RADOVI SE NE IZVODE NA OSNOVU „NACRTA IZ AVGUSTA“
Posebno je važno otkloniti utisak da su se projekti do avgusta realizovali bez odgovarajućeg osnova, a da se sada naknadno traži saglasnost javnosti.
Realizacija projekata zasniva se na usvojenom Budžetu Opštine, državnom kapitalnom budžetu kada je riječ o državnim projektima, projektno-tehničkoj dokumentaciji, javnim nabavkama, ugovorima, dozvolama i drugim aktima propisanim za konkretan projekat.
Program javnih radova ne može zamijeniti nijedan od tih postupaka.
Prema tome, činjenica da je određeni projekat već u realizaciji ne znači da se realizuje bez pravnog ili finansijskog osnova.
Program ima i funkciju da javnosti pruži objedinjenu sliku svega značajnijeg što se tokom godine realizuje na teritoriji opštine.
PUT BIOČA–PETNJICA JE DIO PROGRAMA JAVNIH RADOVA, A JAVNA RASPRAVA NIJE RASPRAVA O TOM PUTU
U objavljenom tekstu, kroz formulaciju „javna rasprava o putu na kojem se već uveliko radi“, stvara se pogrešan utisak o predmetu javne rasprave.
Javna rasprava koju je organizovala Opština Petnjica nije javna rasprava o projektu rekonstrukcije regionalnog puta Bioča–Petnjica, niti Opština kroz Program javnih radova odlučuje o ugovoru, tehničkim rješenjima ili izvođenju tog državnog projekta.
Predmet javne rasprave je Nacrt Programa javnih radova u Opštini Petnjica za 2026. godinu kao cjelovit programski dokument, kojim se daje pregled značajnijih infrastrukturnih, komunalnih i razvojnih aktivnosti koje se tokom godine realizuju ili planiraju na teritoriji opštine.
U skladu sa takvom koncepcijom Programa, u njemu su prikazani i značajni kapitalni projekti koje na teritoriji Petnjice realizuju državne institucije. Upravo je to jasno navedeno i u samom Nacrtu Programa.
Zbog toga je potpuno opravdano da se u Programu nalazi i rekonstrukcija regionalnog puta Bioča–Petnjica, bez obzira na činjenicu što je realizacija tog projekta započeta ranije.
Izostavljanje jednog od najvećih infrastrukturnih projekata koji se tokom 2026. godine izvodi na teritoriji opštine samo zato što je njegov investitor država ili zato što su radovi već započeti značilo bi da građanima i Skupštini dajemo nepotpunu sliku investicionih aktivnosti u Petnjici.
Drugim riječima, uključivanje projekta Bioča–Petnjica u Program ne znači da se u avgustu od građana traži saglasnost da li taj put treba graditi, niti se javnom raspravom ponovo odlučuje o projektu koji vodi Uprava za saobraćaj.
Njegovo navođenje ima drugu svrhu – da se u godišnjem Programu evidentira jedan od najznačajnijih javnih radova koji se realizuje na teritoriji opštine, da se jasno prikaže ko je investitor i iz kojeg izvora se finansira, te da građani i odbornici imaju cjelovit pregled kapitalnih ulaganja na području Petnjice.
Građani na javnoj raspravi istovremeno imaju puno pravo da ukažu na pitanja koja se odnose na lokalnu zajednicu – dinamiku radova, pristupe naseljima, bezbjednost saobraćaja, probleme na terenu i druge posljedice izvođenja projekta. To, međutim, treba jasno razlikovati od odlučivanja o samom državnom projektu i već zaključenim ugovornim obavezama.
Kada je riječ o vrijednosti projekta, u Nacrtu Programa korišćen je iznos od 11 miliona eura, dok je Uprava za saobraćaj 12. juna 2026. godine objavila ažurirani podatak da vrijednost rekonstrukcije dionice duge oko devet kilometara iznosi 11,7 miliona eura. Konačni Prijedlog Programa biće usklađen sa posljednjim zvaničnim podatkom državnog investitora.
Dakle, ovdje nije riječ o „javnoj raspravi o putu koji se već gradi“, već o javnoj raspravi o Programu javnih radova, u kojem taj put, kao jedan od najvećih projekata koji se realizuju na teritoriji Petnjice, opravdano mora biti prikazan radi potpunog i transparentnog informisanja javnosti.
ASFALTIRANJE, POTPORNI ZIDOVI I DRUGE LOKALNE INTERVENCIJE
Primjedba da bi kod pojedinih budžetskih stavki trebalo preciznije navesti lokacije i prioritetne putne pravce jeste opravdana.
Za modernizaciju puteva, sanaciju klizišta, potporne zidove i druge lokalne intervencije Budžetom su utvrđene ukupne pozicije.
Konačan raspored pojedinih radova zavisi od stanja na terenu, hitnosti intervencije, broja korisnika, riješenih imovinsko-pravnih odnosa, tehničke spremnosti, postupaka javnih nabavki i raspoloživih sredstava.
To ne znači da se sredstva mogu raspoređivati proizvoljno.
Na javnoj raspravi upravo su građani tražili da se, gdje je moguće, preciznije odrede putni pravci i lokacije potpornih zidova. Sugestija je evidentirana i biće razmotrena prilikom pripreme konačnog Prijedloga Programa.
To je konkretan primjer da javna rasprava ima smisao i da može uticati na sadržaj dokumenta.
ZAŠTO JE ZA PROJEKTNU DOKUMENTACIJU PLANIRANO 385.000 EURA?
Posebno je komentarisana budžetska pozicija od 385.000 eura za izradu projektno-tehničke dokumentacije.
Iz te pozicije finansiraju se glavni projekti, revizije, geodetske podloge, elaborati eksproprijacije, preprojektovanja i druge stručne podloge bez kojih nije moguće kvalitetno pripremiti kapitalni projekat niti ga kandidovati prema državnom budžetu, fondovima i drugim izvorima finansiranja.
Veći broj prioritetnih projekata već je pojedinačno naveden u Nacrtu.
Preostali dio pozicije nije novac koji se može trošiti proizvoljno, već sredstva namijenjena za dodatnu dokumentaciju za projekte koji tokom godine dostignu potreban stepen spremnosti ili za koje se otvore mogućnosti finansiranja.
Svaki pojedinačni izdatak mora biti u okviru usvojenog Budžeta i realizovan kroz propisanu proceduru.
JAVNA RASPRAVA JE BILA OTVORENA ZA SVE
Za učešće u javnoj raspravi bili su pozvani građani, mjesne zajednice, privredna društva, nevladine organizacije i političke partije, uz mogućnost neposrednog učešća i dostavljanja prijedloga i sugestija.
Na raspravi sa građanima i mjesnim zajednicama iznesena su konkretna pitanja i prijedlozi. U terminu predviđenom za NVO nije bilo prisutnih predstavnika nevladinog sektora, dok su u raspravi sa političkim partijama učestvovali predstavnici SPP-a i SDP-a.
Razgovaralo se o lokalnim putevima, asfaltiranju, ulici kod džamije, gradskom vodovodu, parku iznad Opštine, objektu za vatrogasnu i komunalnu službu, putu prema granici sa Srbijom, regulaciji Popče, eksproprijaciji i drugim projektima.
Između ostalog, predloženo je da se Program ubuduće priprema ranije, da se preciziraju prioriteti asfaltiranja i lokacije potpornih zidova, kao i da se javnosti prikaže stepen realizacije planiranih aktivnosti.
Sve sugestije su evidentirane i opravdani prijedlozi biće razmotreni prije utvrđivanja konačnog Prijedloga Programa.
JAVNOST IMA PRAVO DA PITA – A OPŠTINA OBAVEZU DA ODGOVORI
Građani imaju puno pravo da pitaju gdje će se asfaltirati, zašto neki projekat kasni, koliko košta, ko ga finansira, zbog čega nijesu riješeni imovinsko-pravni odnosi i kada se može očekivati realizacija.
Mediji imaju isto pravo da ta pitanja postavljaju javno.
Opština Petnjica od takvih pitanja ne bježi.
Tamo gdje postoji opravdana kritika, treba je prihvatiti. Tamo gdje postoji dobra sugestija, treba je razmotriti i primijeniti. U konkretnom slučaju, smatramo opravdanom sugestiju da se godišnji Program ubuduće priprema ranije, kao i da se, gdje za to postoje uslovi, pojedine lokacije i prioriteti preciznije definišu.
Ali prihvatanje opravdanih primjedbi ne znači da treba prihvatiti zaključak da se javni radovi u Petnjici planiraju i realizuju bez kontrole i javnosti.
Petnjica je opština sa ograničenim sopstvenim finansijskim mogućnostima, ali se na njenoj teritoriji danas realizuju i pripremaju projekti čija vrijednost višestruko prevazilazi njene godišnje investicione kapacitete.
Put Bioča–Petnjica, regulacija rijeke Popče i kanalizaciona mreža, rekonstrukcija gradskog vodovoda, lokalni putevi i vodovodi, mostovi, gradske saobraćajnice, javni i komunalni objekti nijesu samo stavke u tabeli.
Iza njih stoje godine izrade dokumentacije, obezbjeđivanja sredstava, kandidovanja projekata, rješavanja imovinsko-pravnih odnosa, saradnje sa državnim institucijama i sprovođenja postupaka javnih nabavki.
Zato smatramo da javnost ima pravo da zna i šta kasni i zbog čega kasni, ali jednako tako i šta je urađeno, šta se trenutno radi i šta je pripremljeno za narednu fazu realizacije.
Opština Petnjica će nastaviti da svoj rad izlaže javnosti, odgovara na pitanja građana i medija i unapređuje procedure tamo gdje se pokaže da mogu biti bolje.
Kritika je legitiman i potreban dio javnog života kada je zasnovana na činjenicama.
Od lokalne uprave se s pravom očekuju odgovornost i transparentnost. Isto tako, od javnog informisanja očekujemo potpun kontekst i jednaku spremnost da se javnosti predstave i problemi i rezultati.
Na opravdanu primjedbu odgovorićemo korekcijom. Na pitanje – činjenicom. A rezultate rada Opštine Petnjica nastavićemo da predstavljamo javno i odgovorno.
OPŠTINA PETNJICA
